Tokat Ebu Şems (Vezir Ahmed Paşa) Zaviyesi Vakfı

Özet

Ebu Şems Zaviyesi Tokat’ta Sultan II. Mesut döneminde Hicri 687/Miladi 1288 yılındaEbu’l-Hasan bin eş-Şems tarafından inşa ettirilmiştir. Bu zaviyeye gelir getirmeküzere Tokat merkezde çeşitli dükkânlar, bahçeler, değirmen hissesi ile Artukabad’daçeşitli köyler vakfedilmiştir. Vâkıf, zaviyede görev yapmak üzere şeyh, sufi, müezzin,bevvâb gibi çeşitli kadrolar ihdas etmiş ve bu görevlere azatlı kölelerinin atanmasınışart koşmuştur. Vakfın muhasebesi ile ilgili Osmanlı öncesi döneme ait herhangi birbelge tespit edilememiştir. Aynı şekilde Osmanlı döneminde de Ebu Şems Zaviyesiile ilgili bir belgeye rastlanmamıştır. Bununla birlikte yapının Osmanlı döneminde“Vezir Hankahı”, “Vezir Ahmed Paşa Zaviye ve Türbesi” olarak isimlendirildiğianlaşılmıştır. Gerek Ebu Şems gerekse Vezir Ahmed Paşa hakkında detaylı bir bilgibulunamamıştır. İncelenen muhasebe kayıtlarında vakfa bir takım müdahaleleryapılarak akarların büyük bir kısmına el konulduğu saptanmıştır. 19. Yüzyılın sonlarınadoğru ciddi bir tamirat geçiren zaviye 1939 depremine kadar ayakta kalmayı başarmıştır. 1939 depreminden sonra çekilen fotoğraflarda zaviyenin dış duvarlarınınyıkıldığı etrafına baraka şeklinde dükkânların yapıldığı görülmüştür. 1969 yılındaeski eser olarak tescil edilen yapı günümüzdeki şeklini 1988 yılında yapılan restorasyondansonra almıştır. Bu makalede zaviyenin elde edilen vakfiyesi ve muhasebekayıtları değerlendirilerek Tokat’ın dini ve sosyal tarihinin ortaya çıkarılmasına birkatkı sağlanması amaçlanmıştır.

Abstract

Zawiya of Abu Shams was built Hijri 687 in Tokat, in period of Sultan II. Mesut. To bring income to this lodge, various shops, gardens and mill shares have been devoted in Tokat Center and Artukabad. In order to serve in the lodge, Vâkif has established various positions such as sheikh, sufi, muezzin and bevvab and stipulated the appointment of their freed slaves. No documents related to the accounting of the foundation were found before the Ottoman period. Similarly, there was no document in the Ottoman period. İn the Ottoman period this zawiya started to pass in the documents Vezir Ahmet Paşa’s Zawiya and Tomb. Pasha in the source. A large number of mites were seized in the records of the accounting records. By the end of the 19th century, a serious repair, the zaviye managed to survive until the 1939 earthquake. In 1969, it was registered as an ancient work. The building took its present form in the restoration in 1988. This paper is intended to contribute to revealing the religious and social history of Tokat, which is discussed in the framework of the obtained foundation and accounting records.