Şâfiî Mezhebinde Fetvâ Usûlü ve Mezhep İçi Görüşler Hiyerarşisi (Muhammed el- Kürdî'nin el-Fevâidü’l-Medeniyye Adlı Eseri Bağlamında)

Fatwa Method in Sect of Shafi and Inner-Sect Hierarchy of Opinions ( In Context of Mohammed al- Kurdi’s work in name of el-Fevaidu’l-Medeniyye )

Özet

Fıkıh terimi olarak fetvâ, sorulan şer‘î meselenin hükmünün, ehil olan fukahâ tarafından şer‘î deliller ışığında açıklığa kavuşturulma işlemidir. Bu bakımdan fetvâya, büyük önem atfedilmiş ve İslâm tarihi boyunca her dönemde fetvâ faaliyetinin ehil kişilerce yürütülmesine özen gösterilmiştir. Bunun için müftünün bağlı kalması gereken ilke ve prensipler konulup gerekli düzenlemeler yapılmıştır. Bilhassa fıkhî ihtilafların had safhaya ulaşıp sahîh görüşlerin zayıf görüşlerden ayırt edilmesinin güçleştiği müteahhirîn dönemde mezhepte mutemet görüşe göre fetvâ verme işleminin sağlıklı bir şekilde yürütülmesi için sözü edilen düzenlemelere daha fazla ihtiyaç duyulmuştur. Bu nedenle konuya ilişkin birbirlerinden kıymetli çok sayıda çalışma ele alınmıştır. İşte inceleme konumuz olan Muhammed b. Süleyman el-Kürdî'nin el-Fevâidü’l-Medeniyye adlı eseri bu amaçla ele alınmış nadide eserlerden biridir. Çalışmada önce Kürdî’nin kısa biyografisi ve sözü geçen eserle ilgili malumatlar ana hatlarıyla verilmiştir. Ardından eserin muhtevasından hareketle Şâfiî mezhebinde fetvâ usûlü, mezhep içi kaynaklar hiyerarşisi ve mezhepte mutemet görüşün tercihinde takip edilmesi gereken prensipler tespit edilmeye çalışılmıştır.

Abstract

Fatwa as a fiqh term is said to clarify the provision of sharia issue which is asked, in the light of sharia evidences by the fiqh scholars. In this respect, great importance is attributed to the fatwa. It was paid attention in Islamic history that fatwa activity is conducted by the qualified persons in each period. So the bases and principles that the mufti should adhere to them were provided, the necessary regulations were made. Especially, the aforementioned regulations were required much more in further periods when the disputes on fiqh were on the rise in order that the valid opinions are separated from the weak opinions Thus, many valuable researches related to the subject were considered. Mohammed b. Solomon al-Kurdi’s work in name of el-Fevaidu’l-Medeniyye which is our research subject is one of the precious works which were considered with that purpose. Before the research, Kurdi’s brief biography and the information related to the aforementioned work were given with the base lines. Then, the fatwa method in the sect of Shafi, inner-hierarchy of sources and the necessary principles to be followed in the preference of reliable opinion in the sect were tried to be determined.