İSLÂM’IN İLK DÖNEMİNDE MUṢḤAF-I ŞERİF’İN ḤİCÂZÎ YAZISI

Özet

Arap Yarımadası ve çevresinde yürütülen Arap Yazı Tarihi çalışmaları, tarihî dönemler çerçevesinde gerçekleştirilmiştir; bu çalışmaların ilk adımı Hicaz (Mekke-Medine) bölgesine yönelik olmuştur. Bu da araştırmacıları doğal olarak Mushaf yazım çalışmalarına yönlendirmiştir. Efendimiz’in (sav) hayatında Mushaf’ın yazımının iki farklı aşaması olmuştur: Mekke ve Medine aşamaları. Bu aşamalarda vahyin nuzülüne şahitlik eden birçok sahâbî olmasına rağmen Kur'ân’ı okumada ve yazmada maharetli olanların sayısı elli civarındaydı. Ancak nuzül ile birlikte parşömenlere ve çeşitli malzemelere eş zamanlı olarak yazılan Mushaf’taki bu iki yazı çeşidinin Arap harfleri bünyesinde farklı özellikleri bulunmaktaydı. Bu çalışmada, Mushaf’taki Mekkî ve Medenî hattın özelliklerine yoğunlaşılacak, daha sonraları “yazım kurallarına verilen bu özelliklerin Mushaf’ın yazımına yansıması ele alınacaktır. Hicri birinci asırda hat sanatı ve Arap yazısı Mushaf’ın korunmasına yönelik olarak olabilecek en iyi seviyeye ulaşmıştı. Bu, âlimlerin Mushaf’ın korunmasına verdiği önemi de göstermektedir. Müstensihler ve Kâtipler de Mushaf’ın yazımında ilkyazım kurallarıyla uyumlu olmaya önem vermişlerdir. Böylece bu iki yazı çeşidi dinî ve kültürel merkezîlikleri dolayısıyla tüm Arap yarımadasında meşhur olmuştur. Bu hatla eş zamanlı olarak farklı hatlar ve kalemler de gelişmiştir. Ancak ilkyazım kuralları dışına çıkılmamıştır. Tüm bunlara örnek olarak Meşk-i Emevî ve Kûfi-yi Mushafî yazı çeşitleri verilebilir. Mushaf yazımı - şekliyle, lafzıyla, edasıyla ilk halini muhafaza etmesi için-İmam Mushaf’a uyumla geçmişten günümüze kadar devam etmiştir.

Abstract

Studying the history of Arabic calligraphy found in the vicinity of the Arabian Peninsula and its development is considered the first step in studying the Arabic calligraphy in which the Noble Qur’an was written in Hijaz (Mecca and Medina). This leads directly to the history of the writing of the Noble Qur’an at the beginning of Islam, which took place in two distinct phases in the lifetime of the Prophet: Meccan phase and Medinan phase. After the prophet’s death, the Qur'anic manuscripts were compiled and collected into one standardized version of the Quran (Uthmanic codex), of which, seven copies were made. During the period of revelation (wahy), approximately 50 of the most skilled companions in reading and writing were chosen by the Prophet as scribes of the revelation. Moreover, though the Prophet received the revelation in both the Meccan and the Medinan periods, there are discernible differences in the script styles for each period. the development of Arabic calligraphy at the highest level commensurate with the beauty of writing the Qur’an. The scribes took care of writing the Qur’an in lines consistent with the rules of the first writing of the Qur’an. pronunciation and performance throughout history to the present day. In this paper, these differences will be studied and illustrated. In addition, it will be shown that these original script styles persisted throughout the islamic manuscript history and had a lasting influence on later copies of the Qur’an.