DİYANET HUTBELERİNİN SÜRE VE CÜMLE UZUNLUKLARI BAKIMINDAN İNCELENMESİ

AN EXAMINATION OF PRESIDENCY OF RELIGIOUS AFFAIRS KHUTBAHS IN TERMS OF DURATION AND SENTENCE

Özet

Dini bir ritüel olan hutbe; sadece uyarı, hatırlatma, bilgi verme veya aydınlatma vasıtası olmayıp ve fakat aynı zamanda bir dini sosyalleşme aracıdır. Dini sosyalleşme, farklı unsurlarla etkileşim halinde yaşanan bir süreç olup hayat boyu sürer. Müslüman birey de hayat boyu zorunlu olan Cuma ibadetine bağlı olarak hutbelerle muhataptır. Bu çalışma Cuma hutbelerinin süreleri, uzunlukları, kelime sayıları ve cümle uzunlukları üzerine odaklanmıştır. Hutbelerin dini iletişim olgusu ekseninde, mevcut yapısal özellikleri ile cemaate yönelik etkin bir “mesaj” olup olmadıkları tartışılmıştır. Farklı yaş gruplarındaki alıcı toplulukta (cemaatte) dini sosyalleşme süreçlerinin gerçekleşebilme potansiyeli irdelenmiştir. Öncelikle öncü çalışmalar incelenmiş, literatür taraması neticesinde elde edilen veriler kategorize edilerek yorumlanmıştır. Araştırma sürecinde 2014-2019 yılları arasında Diyanet İşleri Başkanlığınca hazırlanıp camilerde okutulan hutbelerden 30 tanesi tesadüfi örneklem yoluyla seçilmiştir. Seçilen hutbeler içerik analizi yöntemi ile detaylı bir bir şekilde incelenmiş ve hutbelerin süreleri ile cümle uzunlukları ortalama olarak tespit edilmiştir. Hutbelerde Türkçe bölümün ortalama sekiz dakika sürdüğü, Arapça ile beraber sürenin on üç dakikayı bulduğu görülmüştür. Sadece dinleme odaklı ve tek taraflı gerçekleşen bu dini iletişimin dinleyici gruptaki farklı yaş grupları da hesaba katıldığında dikkat süresini aştığı görülmüştür. Hutbelerdeki cümlelerin kelime sayıları analiz edilerek cümle uzunlukları saptanmıştır. Ortalamalar hesaplandığında, metinlerde %20 oranında uzun ve çok uzun cümlelerle karşılaşılmıştır. Bu durumun dinleme, algılama ve anlamlandırama süreçlerine etkisinin olumsuz yönde olacağı değerlendirilmiştir. Hutbelerde yeni genç kuşak “z” kuşağına ve dezavantajlı gruplara yönelik güncel unsurlar bulunup bulunmadığı da değerlendirilmiştir. Mevcut koşullarla hutbe metinlerinin dini sosyalleşme süreçlerinin ve dini iletişimin gerçekleşmesinde aksaklıklara neden olabildiği değerlendirmesi yapılmıştır.

Abstract

Khutbah, which is a religious ritual; it is not only a means of warning, reminder, information or enlightenment, but also a means of religious socialization. Religious socialization is a process that is experienced in interaction with different elements and lasts throughout life. A Muslim also deals with khutbas depending on Friday prayer which is lifelong mandatory. This study focuses on the duration, length, word count and sentence length of Friday khutbahs. It has been discussed whether the khutbahs are an effective “message” for the community with their existing structural features in the axis of religious communication fact. The realization potential for religious socialization processes in the receiving community of different age groups (congregation) was explored. First of all, pioneering studies were examined, and the data obtained as a result of the literature review were categorized and interpreted. During the research process, 30 of the khutbahs prepared by the Presidency of Religious Affairs and sermonized in mosques between 2014 and 2019 were chosen by random sampling. The selected khutbahs were subjected to a detailed evaluation by content analysis method. The duration of sermons and length of sentences were calculated and average duration and average sentence lengths were determined. It has been observed that the Turkish section in khutbahs lasts an average of eight minutes, and it reaches thirteen minutes together with Arabic. It has been observed that this religious communication, which is only listening- focused and unilateral, exceeds the attention span when different age groups in the listener group are taken into account. The sentence lengths were determined by analyzing the word numbers of the sentences in the khutbahs. When the averages are calculated, 20% long and very long sentences were encountered in the texts. It was evaluated that this situation would have a negative effect on listening, perception and interpretation processes. It was also evaluated whether there are up-to-date subjects for the new young generation "z" generation and disadvantaged groups in the sermons. It has been evaluated that the khutbah texts can cause disruptions in the realization of religious socialization processes and religious communication under the current conditions.