Türk Millî Eğitim Sisteminde Bilgi Okuryazarlığı: Politikalar, Öğretim Programları, Öğretmenler ve Öğrenciler Üzerine Bir Araştırma

Information Literacy in Turkish National Education System: A Research on Policies, Curricula, Teachers and Students

Özet

Eğitim sistemi içerisindeki milyonlarca öğrencinin mevcut koşullar içerisinde hem akademikhem de günlük yaşamlarında bilgi okuryazarı bireyler olmamaları halen devam eden büyüksorundur. Bu araştırmanın temel amacı, Türk Millî Eğitim Sistemini etkileyen unsurlar çerçevesindeve öğretim programlarıyla öğrencilere bilgi okuryazarlığı becerilerini kazandırma yolundayapılanları ortaya çıkarmak ve çözüm önerileri sunmaktır. Bu kapsamda bilgi okuryazarlığıunsurları çerçevesinde Türk Millî Eğitim Sistemine yön veren politika belgeleri incelenmiş ve 9.sınıfa ait 13 öğretim programı değerlendirilmiştir. Uygulamaya yansıyan durumu anlamak içinAnkara’da bulunan toplam 11 fen lisesinde 9. sınıfa devam etmekte olan 389 öğrenci ve bu dersleriveren 197 öğretmene anket uygulanmıştır. Çalışmada betimleme yöntemine uygun olarak nicelve nitel araştırma yöntemleri bir arada kullanılmış olup, politika belgeleri ve 13 öğretim programıiçerik analizi yöntemiyle değerlendirilmiş, anket uygulamaları sonucu elde edilen verilerinistatistiksel analizi IBM SPSS Statistics 22.0 ile yapılmıştır. Sonuç olarak, Türk Millî Eğitim Sisteminietkileyen belgelerin içeriğinde öğrencilere bir bütün olarak bilgi okuryazarlığı becerilerinikazandırmaya yönelik düzenlemelere yer verilmediği saptanmıştır. Öğretim programlarındaise bilgi okuryazarlığı unsurlarının birbiriyle bağlantılı olarak yürütülmediği ortaya çıkarılmıştır.Öğretmen ve öğrenci anketlerine bu sonuçların yansıdığı görülmüştür. Sorunların çözümüneilişkin geleceğe yönelik planlamaları kapsayan model önerisi ve çeşitli öneriler geliştirilmiştir.

Abstract

The fact that Millîons of students in the education system do not have information literacy skills in both their academic and daily lives in current conditions is still a big problem. The main purpose of this research is to reveal what are being implemented in order to enable the students to gain information literacy skills with teaching programs and within the frame of the factors affecting Turkish National Educational System and suggest solutions. Within this context, policy documents guiding the Turkish National Education System were examined within the frame of information literacy elements and 13 curricula of 9th grade were evaluated. In order to understand the cases affecting the application, questionnaires were applied to 389 students attending 9th grade in 11 science high schools in Ankara and 197 teachers lecturing in these courses. In the study, quantitative and qualitative research methods were used together accordance with the descriptive method. In data collection phase, content analysis was made and survey was applied. The obtained data were analyzed by IBM Statistics SPSS 22.0 software package. As a result, it has been determined that documents affecting the Turkish National Education System do not include arrangements to provide learners with information literacy skills as a whole. Curriculum was found out not to include information literacy elements as a whole. These results were indicated in teacher and student surveys. A model proposal and other suggestions were developed to resolve the problems and make future plans.