Sovyetler Birliği’nde Lenin’in Kişilik Kültü: ‘Kitap Okuma’ ve ‘Bilgi Edinimi’ Üzerine Kavramsal Analizi

V.I. Lenin’s Cult Of Personality In The Soviet Union: A Conceptual Analysis On ‘Book Reading’ and ‘Knowledge Acquisition’

Özet

20. yüzyılda Avrupa’da iktidara gelen Komünizm, Nazizm, Faşizm ve Falanjizm gibi ideolojilerin yönetiminde pek çok liderin kişilik kültü meydana getirilmiştir. Bunlar içerisinde öne çıkan ve uzun erimli olanlardan biri de Sovyetler Birliği’nin kurucusu Vladimir İlyiç Lenin’in kişilik kültüdür. Sovyetler Birliği’nin var olduğu yıllar süresince (1922-1991) Lenin’in kişilik kültü de varlığını korumuştur. Sovyetler Birliği’nde Lenin’in kişilik kültü, üretimin teşvik edilmesinden, Komünizm ideolojisinin propagandasına kadar çeşitli amaçlar doğrultusunda kullanılmıştır. Sovyetler Birliği halkının kitap okuma alışkanlığının şekillenmesinde de Lenin’in kişilik kültünden yararlanılmıştır. Çalışmada Sovyetler Birliği’nde Lenin’in kişilik kültünün Sovyetler Birliği halkının kitap okuma alışkanlığının ve bilgi ediniminin şekillenmesindeki rolü ve bilgi ediniminin ortaya konulması amaçlanmıştır. Bu amaçla kitap okuma alışkanlığı boyutunda Lenin’in kişilik kültünü konu alan posterler, göstergebilim yöntemi kullanılarak analiz edilmiştir. Elde edilen bulgular ışığında, posterlerde Lenin’in fikirlerinin ve devlet ideolojisinin özdeşleştirildiği ve ideolojinin yerleştirilmesi sürecinde Lenin’in düşüncelerini yansıtan kitapların okunmasının teşvik edildiği ortaya çıkarılmıştır. Genel olarak değerlendirildiğinde Lenin’in kişilik kültü üzerinden Sovyetler Birliği halkına kitap okuma alışkanlığı kazandırılması ve bilgi edinimi; bunun yanında hangi veya ne tür kitapları okuması gerektiği vurgulanarak kitap okuma kültürünün de şekillendirilmeye çalışıldığı sonucuna ulaşılmıştır.

Abstract

The personality cult of many leaders in the management of ideologies such as Communism, Nazism, Fascism and Phalangism that came to power in Europe in the 20th century was formed. One of the prominent and long-lasting ones among these was the personality cult of Vladimir Lenin, the founder of the Soviet Union. Lenin’s personality cult also existed during the rule of the Soviet Union (1922-1991). In the Soviet Union, Lenin’s personality cult was used for various purposes, from promoting production to the propaganda of the Communist ideology. Lenin’s personality cult was also used in shaping the reading habit of the people of the Soviet Union. It was aimed to reveal the role of Lenin’s personality cult in shaping the reading habit of the people of the Soviet Union in this study. For this purpose, the posters about Lenin’s personality cult in the book reading habit dimension were analyzed using semiotics method. In light of the findings, it was revealed that Lenin’s ideas and the ideology of USSR were identified in the posters and that the reading of books and knowledge acquisition reflecting Lenin’s thoughts was encouraged in the process of ideologically placing them. When evaluated in general, it was concluded that the people of the Soviet Union were tried to gain the habit of reading books and knowledge acquisition through the personality cult of Lenin and that the reading culture was also tried to be shaped by emphasizing which books to read.