Kindî’nin Din ve Felsefe Uzlaştırma Metodu Üzerine: Arka Plan ve Kavramlar

Özet

z: Bu makale Kindî’nin, İslâm Felsefesi geleneğinin geneline hâkim olan dinfelsefe uzlaştırması problematiğine özgün katkılarını kendisi öncesindeki bazı geleneklerle karşılaştırmalı olarak ele almayı hedeflemektedir. Makalenin ana tezi Kindî’nin, din ile felsefeyi uzlaştırırken, kendisi öncesindeki zengin bilimsel ve felsefî mirası özel bir gayretle ihata etmeye çalışarak döneminin astronomiden matematiğe ve fiziğe kadar bilimsel birikimini kullanmak suretiyle, bir taraftan iç tutarlığını koruyan, diğer taraftan da temel dinî kabulleri zorlamayan sofistike bir felsefî dizge oluşturmaya çalıştığını göstermektir. Makalede temel olarak Tanrının mahiyeti ve birliği, yaratma eylemi, göksel cisimlerin fonksiyonu, nefsin kaynağı ve bedenden ayrıldıktan sonraki durumu gibi din-felsefe ilişkisine dair konular ele alınmıştır. Kindî’nin bu konuları ele alırken gnostik geleneklerden tutun, Platon ve Aristoteles gibi filozofların ve Pisagorculuk, Yeni Pisagorculuk ve Yeni Platonculuk gibi felsefî okulların kavram, kuram ve metodlarından eleştirel ve seçmeci bir metodla nasıl yararlandığı da gösterilmeye çalışıldı.