Dergiler / Ankara Üniversitesi Hukuk Fakültesi Dergisi / 2022 / Cilt: 71 - Sayı: 1
1921 TEŞKİLAT-I ESASİYE KANUNU LAYİHASI
- Sayfa
- 437–476
- DOI
- —
Özet
Teşkilat-ı Esasiye Kanunu, bir milletin kurtuluş ve dönüşümünün simgesi olarak Osmanlı-Türk Anayasaları içinde çok özel bir yere sahiptir. Bu makale Teşkilat-ı Esasiye Kanunu Layihası müzakerelerini meclis tutanaklarında yer alan bilgiler çerçevesinde yorumlayarak hukuk tarihi açısından önemini incelemeyi amaçlamaktadır. İlk olarak bu Kanun’un çıkarılmasına neden ihtiyaç duyulduğu sorusunun yanıtlanması gerekir. Bu sebeple makalede öncelikle ilk anayasamızı hazırlayan Büyük Millet Meclisi’nin oluşumu incelenecektir. Daha sonra “salahiyeti fevkaladeyi haiz olarak” toplanmış olan Meclisin “kurucu bir meclis” olup olmadığı tartışması yapılarak milli egemenlik kavramının farklı gruplarca nasıl yorumlandığı açıklanacaktır. Makalenin özünü 1921 Teşkilat-ı Esasiye Kanunu Layihası’nın mecliste görüşülmesi esnasında yapılan tartışmalar ve Anayasa’nın kabul edilmesi süreci oluşturmaktadır. Layihanın müzakereleri, 18 Eylül 1920 tarihinde Heyet-i Vekile tarafından verilen programın Meclis Genel Kurulu’na sunulması ile başlamıştır. Eski düzeni sürdürmek isteyen, yani hilafet ve saltanatı kurtarmak isteyen muhafazakâr kesimlerle, bağımsız bir devlet kurma idealine sahip inkılapçılar arasındaki tartışmalar yaklaşık iki ay sürmüştür. Kanun Layihası’nın görüşülmesinde tartışmalar daha çok “saltanat ve hilafetin kurtarılması”, “mesleki temsil ilkesi”, “Meclis ve İcra Vekilleri Heyeti’nin yetkileri” ve “yerinden yönetimler” üzerine yoğunlaşmıştır. Makale kapsamında da en çok tartışılan bu konulara değinilmiştir
Abstract
The Teşkilat-ı Esasiye Law has a very special place in the OttomanTurkish Constitutions as the symbol of the liberation and transformation of anation. This article aims to analyze the importance of the Draft of theTeşkilatı Esasiye Law in terms of legal history by interpreting the negotiations withinthe framework of the information contained in the parliamentary minutes.First of all, the question of why this Law needs to be enacted needs to beanswered. For this reason, in this article, first of all, the formation of the GrandNational Assembly, which prepared our first constitution, will be examined.Afterwards, it will be discussed how the concept of national sovereignty isinterpreted by different groups by discussing whether the Assembly, whichconvened with "extraordinary authority", is a "constituent assembly" or not.The essence of the article consists of the discussions made during the debateof the 1921 Teşkilat-ı Esasiye Law draft in the parliament and the process ofadopting the Constitution. The negotiations of the draft started with thepresentation of the program given by the Delegation to the General Assemblyon September 18, 1920. The debates between the conservatives who wantedto maintain the old order, that is, to save the caliphate and sultanate, and therevolutionaries, who had the ideal of establishing an independent state, lastedabout two months. During the discussion of the draft law, the discussionsmostly focused on "saving the sultanate and the caliphate", "professionalrepresentation principle", "authorities of the Assembly and ExecutiveDeputies Board" and "decentralized administrations". Within the scope of thearticle, these most discussed issues were mentioned.