Mikroplastikler: Gıdalarda Bulunuşu ve Sağlık Üzerine Etkileri

Özet

Plastik malzemeler günlük hayatımızın hemen hemen her alanında yer almaktadır. Yaygın kulanımı nedeniyle hayatın vazgeçilmezunsurlarından biri olan plastikler, çevre açısından da günümüzün en büyük kirleticilerinden birisi olarak görülmektedir. Her geçen gündaha da artan plastik kullanımının özellikle okyanuslar ve denizlerde çok ciddi bir kirlilik oluşturduğu bilinmektedir. Plastik kirliliğinioluşturan en önemli iki unsur, endüstriyel faaliyetler ve antropojenik etkilerdir. Çevreye bırakılan tonlarca plastik atık, çevreselkoşulların etkisiyle fiziksel olarak küçük parçalara ayrılsa da yüzyıllarca doğada bozunmadan kalmaktadır. Plastiklerin parçalanmalarıile oluşan mikron ve mikron altı boyuttaki bu parçacıklara, mikroplastik adı verilmektedir. Mikroplastikler güncel bir konu olmasınınyanı sıra çevre kirliliği oluşturması ve doğal yaşama etkileri nedeniyle son yıllarda giderek daha da büyük bir önem kazanmaktadır.Mikroplastikler günümüzde hem suda yaşayan canlılar ve hem de insan sağlığı için büyük bir tehdit unsuru olmuştur. Mikroplastiklerininsan vücuduna geçişi, cilt teması, solunum ve oral yolla gerçekleşmektedir. Farklı yollarla insan vücuduna giren mikroplastiklerinsağlık üzerine oluşturduğu riskler, hala tam olarak bir netlik kazanamamıştır. Özellikle insanların mikroplastiklerle kontamine olmuş sukaynakları ve gıdaları tüketmeleri sonucu vücuda çoklu mikroplastik alımının gerçekleşmesi muhtemeldir. Su kaynakları ve sudayaşayan canlılarda mikroplastik varlığının belirlenmesi ile ilgili çok sayıda çalışma yapılmıştır. Gıda maddelerinde yapılan sınırlısayıdaki çalışma ise gıdaların da mikroplastikler içerebileceğini göstermiştir. Gıda maddelerinde mikroplastiklerin bulunuşu; hammadde, gıda üretim aşamaları, ambalajlamada kullanılan plastikler veya havadan kaynaklanabilmektedir. Bu derlemede, mikroplastiklerin oluşumu, yiyecek ve içecekler yoluyla insanlara geçişi ve çevre ve insan sağlığı üzerine etkileri üzerine yapılmışçalışmaların irdelenmesi amaçlanmıştır.

Abstract

Plastic materials are found in almost every place of the daily life. Plastics, which have become an indispensable item of the human lifedue to their widespread use, are considered as one of the biggest pollutants of today. It is known that plastic use, which increases dayby day, creates a serious pollution problem especially in the oceans and seas. The two most important factors which causes plasticpollution are the industrial activities and anthropogenic effects. Although tons of waste plastic released to the environment are physicallycrashed by the effect of environmental conditions, they can still remain without degraded in the nature for decades even hundreds ofyears. These micronic and submicronic particles formed by the decomposition of the plastics are called microplastics. In addition tobeing a current subject, microplastics have gained great attention or importance in recent years in terms of creating environmentalpollution. Microplastics have become a serious threat to both aquatic life and human health. The transition of microplastics to the humanbody takes place through skin contact, inhalation and oral route. The risks and health effects of the microplastics when taken into thehuman body by different routes has not been well-clarified yet. It is likely that multiple microplastic uptake into the body would takeplace as a result of consumption of the contaminated water sources and the foods. Numerous studies have been conducted on thedetermination of the presence of microplastics in water resources and the aquatic life. However, a limited number of studies on foodstuffshave shown that our foods may also contain microplastics. Microplastic formation in foodstuffs may be resulted from the raw materials, food production or processing steps and the plastics used in packaging or air. The purpose of this review was to evaluate the effects ofmicroplastics on the environmental pollution and human health, and their presence in the food chain were scrutinized.