Türkiye’nin Paleozoyik - Miyosen Jeolojik Zaman AralığındakiPetrol ve Doğalgaz Kaynak Kaya Varlığının Paleocoğrafik vePaleotektonik Veriler Işığında Kapsamlı Bir Değerlendirmesi

A Comprehensive Evaluation of the Oil and Gas Source Rocks’ Presence in Turkey in the Light of Paleotectonic and Paleogeographic Data through Paleozoic - Miocene Geological Time Interval

Özet

Türkiye’nin içerisinde bulunduğu Alpin Mobil Kuşağı (Tetis Bölgesi), büyük bir petrol ve doğalgaz kuşağıdır. Tip-II kerojen içerenyüksek verimli kaynak kayalar, Gondwana ile kuzey kıta grupları (Boreal) arasında Siluriyen-Holosen döneminde bir deniz yolu olanTetis Bölgesi’nde zengin petrol ve doğalgaz rezervlerini oluşturmuştur. Bölgedeki kaynak kaya depolanması, Paleotetis ve Neotetis’inart arda açılması ve kapanması ile sürekli olarak desteklenmiştir. Türkiye, Tetis tektoniği ile kökensel olarak bağlantılı kıtaönü(foreland) ve iç havzalar ile bindirme ve kıvrım kuşakları (kapanlar) içermektedir. Bu çalışmadaki paleocoğrafik ve paleotektonikverilere göre, Türkiye’de kırıntılı kayalara (kaynak kayalar) ilave olarak geniş yayılımlı karbonat kayalar (kaynak ve rezervuar kaya)ve evaporitler (keçeler) bulunmaktadır. Sunulan paleocoğrafik ve paleotektonik veriler ve yorumları, Türkiye’nin Paleozoyik-Miyosenaralığında oluşmuş zengin bir petrol kaynak kaya varlığına sahip olduğunu göstermektedir. Ordovisiyen-Siluriyen, Devoniyen Karbonifer, Permiyen-Triyas, Jura-Kretase, Paleosen ve Oligosen-Miyosen kaynak kaya oluşumu açısından önemli jeolojikdönemlerdir.

Abstract

Alpine Mobile Belt (Tethyan Region) is a huge oil and gas belt in which Turkey is located. Type-II kerogen-containing high-yieldsource rocks formed prosperous oil and gas reserves in the Tethyan Region, a marine route between the Gondwana and the northerncontinental groups (Boreal) during the Silurian-Holocene period. The source rock deposition in the region was continuously beingsupported by the successive opening and closing of Paleotethys and Neotethys. Turkey contains foreland and intermontane basins, andthrust-fold belts (traps) which are originally connected with the Tethyan tectonics. According to the paleogeographic and thepaleotectonic data in this study, there are widespread carbonate rocks (source and reservoir rocks) and evaporites (seals) as well asclastic rocks (source rocks) in Turkey. The presented paleogeographic and paleotectonic data and their interpretations show thatTurkey has prosperous petroleum source rocks that were formed in the Paleozoic-Miocene interval. Ordovician-Silurian, Devonian Carboniferous, Permian-Triassic, Jurassic-Cretaceous, Paleocene, and Oligocene-Miocene are the important geological periods interms of source rock occurrence.