ÇİN VE RUSYA’NIN ŞANGAY İŞBİRLİĞİ ÖRGÜTÜ KAPSAMINDAKİ ETKİLEŞİMİ

THE INTERRACTION OF CHINA AND RUSSIA WITHIN THE SHANGHAI COOPERATION ORGANIZATION

Özet

Soğuk Savaşın bitmesi yalnızca uluslararası sistemde değişimi beraberinde getirmemiş, aynı zamanda sistemin kilit aktörler arasındaki ikili ilişkilerde de köklü bir değişim ortaya çıkarmıştır. Bu ortamda, Çin ve Rusya arasındaki ilişkilerin doğasında da, özellikle ABD’nin dünya siyasetindeki tek başat güç olma iddialarına tepki olarak, büyük bir değişim gözlenmiştir. Son otuz yıllık süreçte, işbirliği iki aktör arasındaki ilişkinin baskın unsuru haline gelmiştir. Rusya’nın Orta Asya’da, Soğuk Savaşın bitmesi ile kaybolan etkisini yeniden inşa etmeye yönelik girişimleri, bölgenin öncelikli olarak ekonomik potansiyelinden faydalanma niyetindeki Çin tarafından tehdit olarak algılanmamıştır. 2001 yılında Şangay İşbirliği Örgütünü kurarak Rusya ve Çin, Orta Asya özelinde aralarında var olan işbirliğine yasal bir zemin kazandırmışlardır. Örgüte bölgesel aktörlerin dâhil edilmesi, taraflar arasındaki işbirliğini zengin kılan bir adım olmuştur. Soğuk Savaş sonrası dönemde Orta Asya özelinde Çin-Rus ilişkilerine odaklanan bu çalışmada, iki aktörün Şangay İşbirliği Örgütü kapsamındaki etkileşimleri merkezi konumdadır. Çalışma dâhilinde ilk olarak Şangay İşbirliği Örgütünün oluşum ve gelişim süreci üzerinde durulmaktadır. İkinci olarak ise Şangay İşbirliği Örgütü içinde bu iki aktör arasındaki denge ve etkileşim konusu ele alınmaktadır. Çalışmada, Şangay İşbirliği Örgütünün uzun vadedeki performansının, Çin ve Rusya’nın aralarındaki çıkar çatışmaları ve farklılıkların, Örgüt çatısı altında kurulan işbirliği üzerindeki etkisini asgari düzeye indirmede gösterecekleri başarıya bağlı olduğu sonucuna varılmıştır.

Abstract

The end of Cold War didn’t only put its mark on the international political system, butalso it caused a great difference in the bilateral relations between the important actors of thesystem. The nature of the relations between Russia and China has changed significantly underthese conditions, especially in response to the USA’s claims for a worldwide hegemony. In thelast three decades, the cooperation has become the central feature of this relation. The Russiandream for revitalizing her lost hegemony in the Central Asia in the post-Cold War setting hasn’tseen as a threat by China primarily eager to utilise from the economic potential of the sameregion. By establishing the Shanghai Cooperation Organization in 2001, the parties gave aformal institutional basis to their cooperation in the Central Asia and enriched their cooperationefforts by integrating the regional actors into the play. This study aims to elaborate on theRussia-China relations in the post-Cold War setting by putting their cooperation under theframework of the Shanghai Cooperation Organization to the centre. In this scope, the formationand development processes of the Shanghai Cooperation Organization are examined in the firstpart. The balance and interaction between the actors within the framework of the ShanghaiCooperation Organization is elaborated in the second part. The study concludes that the futureof the Shanghai Cooperation Organization will base on the success of Russia and China inmitigating the negative influences of their conflicting interests on their cooperation.