TÜRKİYE’NİN YURT DIŞI DOĞRUDAN YATIRIMLARININ KÜRESELLEŞMESİ: COĞRAFİ DAĞILIMINDAKİ VE YATIRIM NEDENLERİNDEKİ DEĞİŞİM

GLOBALIZATION OF OUTFLOW TURKISH INVESTMENT: THE CHANGE OF GEOGRAPHICAL DIFFERENTIATION AND THE INVESTMENT REASONS

Özet

Türkiye’nin 1980’lerde sermaye hareketlerinde serbestleşmeye gitmesi sonrasında, Türk firmalarının yurt dışı doğrudan yatırımları (YDDY) artmaya başlamıştır. 1989’da Türk Parasının Kıymetini Koruma Hakkındaki 32 Sayılı Kararda yapılan değişiklik, 1995 yılında imzalanan Gümrük Birliği Anlaşması ve aynı yıllarda Sovyetler Birliği ve Yugoslavya’nın dağılma sürecine girmesi, Türk firmaları için önemli bir fırsat doğurmuştur. Ağırlıklı olarak KOBİ’ler olmak üzere, Türk firmaları başlangıçta Balkanlar, Orta Asya, Kafkasya gibi yakın coğrafyada bulunan ülkelerde, özellikle maliyet avantajlı ve kaynaklara erişim amaçlı yatırımlar yapmıştır. 2005 yılında başlayan AB üyelik müzakereleri, ülke içine yabancı yatırım akışını hızlandırmış, bu ise rekabet baskısı oluşturmuştur. Türkiye’nin 2008 yılı küresel krizini nispeten rahat atlatması, Türk firmalarına yurtdışına yatırımları için yeni fırsatlar yaratmıştır. Özellikle aile holdingleri, yeni teknolojiye erişim gibi stratejik amaçlarla, Batı Avrupa, Kuzey Amerika gibi gelişmiş bölgelere, önemli miktarlarda yatırım yapmıştır. Afrika ve Asya-Pasifik bölgeleri, yine son zamanlarda,yatırımların arttığı bölgeler olmuştur. Bu gelişmelerle Türkiye’nin yaptığı YDDY bölgesellikten küreselliğe doğru önemli ölçüde değişmeye başlamıştır

Abstract

After Turkey’s liberalization of capital movements in the 1980s, the FDI of Turkish firms began to increase. The change in the Decision No. 32 on the Protection of the Value of Turkish Currency in 1989, the customs union agreement in 1995, and the disintegration of the Soviet Union and Yugoslavia in the same years created an important opportunity for Turkish companies. Turkish companies, mainly SMEs, initially made investments in countries located in close geographies such as the Balkans, Central Asia and the Caucasus, especially for cost advantage and access to resources. The EU membership negotiations, which started in 2005, accelerated the flow of foreign investment into the country, which created competitive pressure. Turkey’s relatively comfortable recovery from the 2008 global crisis created new opportunities for Turkish companies to invest abroad. Especially family holdings have started to invest in developed regions such as Western Europe and North America for strategic purposes such as access to new technology. Africa and Asia-Pacific regions have been regions where investments have increased recently. With these developments, Turkey’s FDI (outflow) has started to