Soğuk Savaş'tan Günümüze Çin-İran İlişkileri

Özet

Bu çalışma, Çin-İran ilişkilerini geniş anlamda tarihsel bir süreç içinde incelemektedir. Çalışmanın ilk bölümünde İkinci Dünya Savaşı’nın hemen ardından ilişkileri şekillendiren dinamikler incelenmektedir. Bu dönem kendi içinde üçe ayrılmıştır. Birinci bölümde, Sovyetler Birliği’yle iyi ilişkiler içinde olan Çin’in, ABD’ye yakın ilişkiler içinde olan İran’a bakış açısı; ikinci bölümde, Çin-ABD ilişkilerinin normalleşmesine bağlı olarak Çin-İran ilişkilerinin gelişimi; son olarak da İslam Devrimi ve Çin Devrimi arasındaki ortak noktalar ile İran’da ortaya çıkan Çin yanlısı komünist hareketler ele alınmaktadır. Çalışmanın Soğuk Savaş sonrası dönemle ilgili kısmındaki temel tartışma, ilişkilerin doğasının ideolojik eksenden enerji ve güvenlik merkezli ulusal güvenlik eksenine dönüşümü üzerinedir. Bu çalışmada aynı zamanda, Çin ve İran’ın 11 Eylül sonrası dönemde uluslararası politikadaki hegemonyacı baskıya karşı ortak bir duruş sergilediği gösterilmektedir.

Abstract

This study analyzes Chinese-Iranian relations in the broad sense in a historical perspective. In the first section of the study, the varying dynamics which have shaped the relations following World War II are observed. This period of analysis is divided into three. In the first part, the perspective of a China which has good relations with the Soviet Union towards the US which has close relations with Iran is observed. In the second part, the development of Chinese-Iranian relations in accordance with the normalization of Chinese-American relations is analyzed. Finally, the common points among the Islamic Revolution and the Chinese Revolution are taken into consideration as well as emerging China affiliated communist movements in Iran. The part of the study which focuses on the post Cold War era mainly deals with the transformation of the nature of the relationship from one centred on the ideological axis to one centred on the national security axis based on energy and security. This study also demonstrates that following September 11, China and Iran have posited a common standing against hegemonic pressure in international politics.