Lacanyen Yaklaşımda Cinsiyetlenme ve Histeri Nevrozu

Özet

Psikanalitik yaklaşımda cinsiyet ayrımı, kişinin anatomisinden öte bir noktadadeğerlendirilmektedir. Lacan, cinsiyet ayrımının simgeselde gösterilmesinin imkansız olduğunuöne sürmüş ve cinsiyetlenmeyi mantıktan aldığı formüllerle açıklama yoluna gitmiştir. Buformüllere göre erkeksi konum tamamen kastrasyona dahilken; kadınsı konum, özne olmasınıngerekliliği olarak kastrasyona dahil olsa da tam olarak dahil değildir. Öznenin cinsiyetlenmekonumunu, Başka’nın arzusunun göstereni olan fallusa göre aldığı konum belirlemekte veüstlendiği konuma göre deneyimlediği jouissance türü farklılaşmaktadır. Öznenin Başka’nıneksiğine göre aldığı konum hangi klinik yapı içerisinde değerlendirileceğiyle ilgili de belirleyicibir niteliğe sahiptir. Lacan’a göre üç temel yapı olan psikotik, pervert ve nevrotik, bireyinyabancılaşma ve ayrışma evrelerinde Başka’nın eksiği karşısında benimsedikleri farklı savunmamekanizmaları sonucunda ortaya çıkmaktadır. Hem yabancılaşma hem de ayrışma evrelerindengeçen tek yapı olan nevrotik yapının bir alt kategorisi olan obsesyonda, özne ilk büyük Başka’danayrışmanın yarattığı kaygı ile Başka’nın eksik olduğunu reddederek; histeride ise Başka’yıtamamlayacak olan nesneye dönüşmeyi arzulayarak baş etmektedir. Histerik yapının genelliklekadınlarda ortaya çıkması nedeniyle, Lacan kadınsı konum ile histerik konumu karşılaştırmagereksinimi duymuştur. Histerik, kadınlığın kendisinde yaratacağı karmaşadan kaçınmak üzereilişkilerinde erkeksi konumla özdeşleşerek kadınlıkla ilgili bilgiye ulaşmaya ya da başkakadınlarla imgesel özdeşleşme kurarak kadın olmaya çalışmaktadır. Ancak iki yol dabaşarısızlıkla sonuçlanmakta ve histerik sürekli “Kadın mıyım, erkek miyim?” sorusuyla karşıkarşıya kalmaktadır. Güncel çalışmada, Lacan’ın cinsiyetlenme kuramı ve histeri nevrozu elealınmış; histerik yapı özellikleri gösterdiği düşünülen C. Bey vakası yapısal özellikler vecinsiyetlenme konumu çerçevesinde tartışılmıştır.

Abstract

From a psychoanalytic perspective, sexual difference is considered beyond anatomy. Lacan explained sexuation with formulas he derived from logic. The position of the subject in sexuation is determined by his/her position in relation to phallus; and the type of jouissance that he/she experiences varies according to the position he/she assumes. The position of the subject in relation to the lack in the Other is also decisive in which clinical structure he/she will be evaluated. According to Lacan, three basic structures are psychosis, perversion and neurosis. The neurotic structure, which is the only structure that passes through both the stages of alienation and separation, is divided into two subcategories: The obsessive deals with the anxiety caused by separation via rejecting that the Other is missing; whereas the hysteric deals with the anxiety viadesiring to transform into the object that will complete the Other’s lack. Since the hysteric structure is usually seen in women, Lacan compared the feminine and the hysteric positions. In order to avoid the confusion that femininity would create, the hysteric tries to reach information about femininity by identifying with the masculine position in her relationships or tries to become a woman through imaginary identification. However, both ways result in failure and the hysteric is always provoked by the question “Am I a woman or a man?” In the current study, Lacan's sexuation theory and hysteria neurosis were discussed. The case of Mr.C., who is thought to exhibit hysteric structure traits, is discussed in terms of both his structural traits and sexuation.