Nahçıvan olayları ve General Andranik Ozanyan’ın Nahçıvan’daki katliamı (arşiv belgelerinin izinden)

The incidents and General Andranik Ozanyan’s massacre in Nakhichevan (in the wake of archive documents)

Özet

1905 yılının Mayıs ayında Nahçıvan’daAzeriler ve Ermeniler arasında bir huzursuzlukmeydana geldi. Bölgede Ermenilerin elindesilahların bulunduğu ve Azerilere saldıracağıhaberleri yayıldı. Nahçıvan Bölgesi,Ermenistan’ın Sisyan Bölgesine önemli bir geçityeriydi. Ermeniler buradan kolayca askertoplaya bilirlerdi. Nitekim öyle de olmuştur. Odönemde Nahçıvan’da 2 bin Ermeni, 6 binAzeri, çevre köylerde ise 33 bin Ermeni ve 65bin Azeri yaşamaktaydı. Toprak sahiplerininçoğu Azeriler idi. Öte yandan Nahçıvan’da odönemde Rus otoritesi tam anlamıylakurulmamıştı. Bölgede daha çok köylülerarasında zaman-zaman çatışmalar meydanagelmekteydi. Bu çatışmalar sürdükçe Ermenileriç ve dış güçlerin desteğini yanlarına alarakörgütlenme yoluna girmişlerdir. ÖzellikleHınçak ve Taşnaksütyun örgütünün ortayaçıkışına kadar Mavera-yı Kafkas’ta barış veemniyet hâkim durumda idi. Bu coğrafyadaTürklere uygulanan kanlı mezalimlerin izlerinibile hatırlayan yoktu. Ermeniler ve Türkleryüzyıllar boyu bir arada yaşadılar. Oysa Hınçak,Bolşevik ve Taşnaklar geldiler, ırkçılıktohumlarını saçarak, sırf Ermenistan içinErmenilerden meskûn bir toprak parçasıoluşturmak istediler. Nahçıvan, Karabağ veZengezur’u Ermenistan’a birleştirmek vazifesineüstlenen Andranik Ozanyan, 1918’de bu yönde faaliyetlerine hız vermiştir. Tüm bunlar sonucunda halksız bir toprakta, topraksız bir halk (Ermenileri) oluşturuldu.

Abstract

On May of 1905 in Nakhchivan between Azerbaijanis and Armenians occured a restlessness. The news has spread in region that the weapons were owned by Armenians and will attacked Azerbaijani. Nakhchivan region was the important corridor area to entrance to Sisyan district of Armenia. Armenians could racoler easily from here. Thusly it was happend such as that. At the time two thousand Armenians, six thousand Azerbaijanis were living in Nakhchivan and 33 thousand Armenians and 65 thousand Azerbaijanis were living in the surrounding villages. Most of the landowners were Azerbaijani. And an anderenteils at the same time in the Nakhchivan the Russians hadn’tbeen prepared their authority yet. In the region among the peasantry the skirmish occured more from time to time. As long as this skirmish the Armenians approached via organized by taken along the internal and the external forces. Especially untill the emergence of the organizations Hunchak and Dashnaktsutiun, in Trans Caucasus peace and security was predominant. There weren’tanyone who rememberd the some evidence of sanguinary atrocities which applied to Turks. Armenians and Turks lived together for centuries. But Hunchak, Bolshevik and Dashnaks came, to perduse the germ of racialism just they wanted to create a piece of land solely inhabited Armenians for Armenia. In 1918 Andranik Ozanyan who undertook to join Nakhchivan, Karabakh and Zengezur to Armenia, has accelerated his activities in this direction. As a result of all of these landless people was created in the land where (Armenians) there was’nt people.