XVII. YÜZYIL OSMANLI'DA İKTİDAR-BİLİM İLİŞKİSİ

Özet

Bu çalışmada, Osmanlı'da XVII. yüzyıliktidar--bilim münasebetleri ele alınmaktadır.XVII. yüzyıl Osmanlı Dünyası, klasik vemodernleşme süreçlerinin anlaşılıpanIamIandırıImasında merkezi bir dönemözelliğine sahiptir. Bu dönem, Osmanlıdüşünce hayatındaki çatışmaların, siyasalrejimdeki aksaklıkların başlamasıyla beraberciddi içindebarındırır. konusu çatışmalar veaksaklıklar, hareket eden vebugünde anlam bulan gelenek olgusununsendelediğini gösteren işaretlerdir. Kaldı kiOsmanlı'da XVII. yüzyılın ayırıcı özelliği, hemsiyasal rejimdeki hem de düşüncehayatındaki hâkim geleneksel kurgulamanıngörülen ilk kıvılcımları Söz geçmişten kırılmaya başladığı dönem olmasında gizlidir.Iktidar--bilim ilişkisi bağlamında gizliliğin dikkate değer yönü ise ön dönemlerdeki Nizam--ı Alem ideolojisindeki katı yapının öncelikli olarak siyasi ve askeri nedenlerlezafiyete uğramaya başladığı; bilim ve düşünce sahasındaki yeni çehrenin buzafiyetler bağlamında yapısal bir dönüşüme uğradığıdır. Dolayısıyla XVII. yüzyılOsmanlı'da iktidar--bilim ilişkisi, bu değişim bağlamında, sonraki dönemlere ön ayakolacak şekilde değerlendirilmelidir. Bu çalışmanın temel amacı da tarihsel süreçiçerisinde değişen siyasi, askeri, bilimsel, düşünsel vb. sahaları, dünya siyasetindekikonjonktürel yapıyı dikkate alarak değerlendirmek ve buna bağlı olarak bilim-- siyasi, hukuki,kültürel yapı etkinliklerini ekonomik ve düşünce toplumsal, bağlamında irdelemektir.

Abstract

This study deals with the relation betweenpower and science in the I7th CenturyOttoman Empire. The I7th Century OttomanWorld has the characteristics of pivotalperiod for conventional and modernizationprocesses to be understood and interpreted.This period involves the first flames whichburst out with conflicts in Ottoman thoughtand disruptions in political regime. Theseconflicts and disruptions are the first signswhich show the malfunction of traditionalphenomenon that is shaped in the past andreaches its significance at the present time.Moreover, distinctive feature of the I7thCentury in Ottoman Empire Iurks in its beingthe breaking point for traditional constructionin both political regime and thought. Anotherremarkable point for secrecy in terms ofpower and science relation is that rigidideology of state order is weakened bypolitical and military reasons at first and thenscience and thinking undergo structuralchange reIated to this weakness. Therefore,power and science relation in the l7thCenturyOttoman Empire should be evaluated as anavant--garde to the next ages. The mainpurpose of this study is to evaluate political,military, scientific, and intellectual areas whichchange in historical process by consideringthestructure in the world politics; and toscrutinize science and thought activitieswithin the context of political, judiciary,economic and cuIturaI structure.