Türk dilinde bir geçmiş zaman eki-çı'

Özet

Türk Dilinde birbirinden farklı kaynaklara dayanan ve farklı işlevleritaşıyan birkaç tane -/+çI eki vardır. Çalışmada, bu farklı kaynak ve işlevleredayanan-/+çI eklerine kısaca değinildikten sonra, geçmiş zaman işlevli-/+çI eki üzerinde durulmuştur. Sibirya Türk lehçelerinden Tuva ve Hakastave Sibirya kökenli Kırgız Türkçesinde kullanılmaya devam eden bu ekinTürk dilinin bilinen en eski geçmiş zaman eki olan-TI ile bağlantısı, İdil-Bulgar mezar kitabeleri başta olmak üzere,-TI/-çI paralel kullanımı olarakortaya konulmuştur. Bütün bu tespitler ışığında yeniden ele alındığında ise,bu ekin Kırgız Türkçesi gramerlerinde-TI/-çI paralelliği alt başlığındadeğerlendirilmesi önerilmektedir.

Abstract

There are a few appendixes-/+çIin the Turkish language. These arebased on different sources and have different functions. The present workgives a short explanation on the appendix-/+çI , and then elaborates on theappendix-/+çIwhich has the function of the past tense. This appendix isstill being used in Tuva and Khakass which are Siberian Turkish dialects aswell as in the Kyrgyz language which is also Siberian-based. The connectionbetween the appendix-/+çIand the appendix -TI , which is the oldest pasttense known, is established as the parallel use of-TI/-çI , mainly throughIdil-Bulgarian epigraphs. When those points are considered, it is suggestedthat the appendix-/+çIshould be evaluated as parallel to -TIin thegrammar of the Kyrgyz language.