Vehbî-i Yemânî'ye Ait Bir Mesnevi Şerhi "Kitâb-ı Rûhanî Fî Şerh-i Mesnevî-i Muhtasar-ı Nûrânî" ve Bu Eserdeki Vehbî-i Yemânî Manzumeleri

A Masnawi Commentary Authored by Vehbî-ı Yemânî "Kitâb-ı Rûhanî Fî Şerh-i Mesnevî-i Muhtasar-ı Nûrânî" and The Poems of Vehbî-i Yemânî in This Commentary

Özet

Ünü ve tesiri yüzyılları ve sahaları aşmış olanMesnevî üzerine asırlar boyunca farklı nitelikteve çok sayıda çalışma yapılmıştır. Mesnevî'nindaha iyi anlaşılması için yapılmış olan şerhçalışmaları da bunlardan biridir. Mesnevî'nintamamına ya da bir bölümüne yapılmış olan buşerhler, Anadolu'da XV. yüzyılda başlamış vedaha sonra yaygınlık kazanarak devam etmiştir.Mesnevî'nin bir bölümüne yapılmış olanşerhlerden birisi de Vehbî-i Yemânî'ye ait olanKitâb-ı Rûhânî fi Şerh-i Mesnevî-i Nûrânî adlıeserdir. Mesnevî'nin ilk 143 beytinin şerh edildiğieserde muhtelif şairlere ait Arapça, Farsça,Türkçe manzumelere, ayet ve hadislere,peygamber kıssalarına, evliyâ, enbiyâmenkıbelerine yer verilmiş, özellikle şerhin nesirkısımlarında süslü bir dil kullanılmıştır. Şerhiniçerisinde veya yazma nüshanın başında vesonunda Vehbî-i Yemânî'ye ait çok sayıdamanzume yer almaktadır. Nüshada şerhtenbağımsız olarak verilen bu manzumeler,kaynaklarda daha fazla ilmî yönüyle tanıtılanşârihin şairlik kabiliyetini göstermesi bakımındanönemlidir. Bu çalışmada XVII. yüzyılın âlim birşahsiyeti olan Vehbî-i Yemânî ve eserleri,kaynaklardan ve şerhinden hareketle tanıtılacak,nüshada şerhten ayrı olarak verilmişmanzumeleri transkripsiyonlu metin olarakverilecektir.

Abstract

Considerable amount of studies have been carried out on Masnawi, whose fame and influence were over the centuries and fields. One kind of such works is the commentaries that have been made for a better understanding of Masnawi. These commentaries, which were made to all or part of the Masnawi, began in Anatolia in the 15th century and continued by becoming widespread. One of the commentaries made to a section of the Masnawi is the Kitâb-ı Rûhânî fi Şerh-i Mesnevî-i Nûrânî authored by Vehbî-i Yemânî. The book in which the first 143 couplets of the Masnawi were commented on includes Arabic, Persian, Turkish poems autored by various poets, verses and hadiths, also story of the prophets. It uses a fancy language especially in the text parts of the commentary. There are numerous poems belonging to Vehbî-i Yemânî at the beginning and the end of the copy of the manuscript along with the ones included within the commentary. These poems, which are given independently of the commentary in the copy of the manuscript, are important in terms of showing the commentator’s poetical ability. In this study, Vehbî-i Yemânî, who is a scholar of the 17th century, and his works will be introduced with the help of the literature and his commentary. His poems which are included additionally in the copy of the manuscript will also be given as transcribed text.