Siirt İlinin Nüfus Gelişimi, Yapısı ve Dağılışı

Özet

Siirt ili, Güneydoğu Anadolu Bölgesi’nin Dicle bölümünde yer almaktadır. Cumhuriyet öncesi dönemde zaman zaman fazlaca nüfus barındıran Siirt, bazen de çeşitli unsurların etkisiyle nüfusunun oldukça seyrekleştiği anlaşılmaktadır. Cumhuriyetin kuruluşundan günümüze doğru ise ildeki yerleşmelerin sayısı artıkça ve yerleşmeler büyüdükçe, nüfusun da arttığı gözlenmektedir. Ancak İlin idari taksimatında yapılan düzenlemeler ve göçlerden dolayı nüfus miktarında önemli değişikliklerin yaşandığı görülmektedir. Siirt ili, 2015 yılı adrese dayalı kayıt sistemine göre, 320351 kişilik bir nüfusa sahip olup nüfus büyüklüğü bakımından Türkiye illeri içinde 58. Sırada yer almaktadır. Cumhuriyet tarihi boyunca yıllık ortalama %2,4’lük artış oranıyla ülke ortalamasının üstünde bir nüfus artışına sahip olan Siirt, genç ve dinamik bir nüfus barındırır. Nitekim il nüfusunun %36,8’i 0-14 yaş aralığındaki çocuk nüfustan oluşmakta olup, %24 olan ülke ortalamasının çok üstünde bir değer göstermektedir. Yöre, yüksek bir doğurganlığa sahip olmasına rağmen, göçlerle önemli bir nüfus kaybı yaşamaktadır. Siirt, ‰-17,52’lik net göç hızıyla Türkiye’de en fazla göç veren 10. İl konumundadır. Siirt ilinde, nüfus artışı ve miktarı üzerinde ekonomik yapı, Sosyal olgular, göçler, terör olayları ve idari taksimatta yapılan düzenlemeler gibi unsurlar belirleyici olmuştur. Sahip olduğu coğrafi konumunun oluşturduğu dezavantajların etkisiyle fazlaca nüfuslanmayan Siirt, topografik özelliklerin farklılık göstermesi neticesinde nüfusun il genelinde dengeli dağılmadığı görülmektedir. Siirt’te nüfus çoğunlukla idari ve fonksiyonel anlamda gelişmiş birkaç şehirde yoğunlaşmaktadır. Nüfusun yaklaşık olarak 2/3’ü sadece Siirt ve Kurtalan şehirlerinde toplanmıştır. Kırsal kesimlerde de nüfus çoğunlukla yerleşmeye uygun düzlükler ile su kaynaklarının bol olduğu kesimlerde yoğunlaşırken, engebeli ve dağlık alanlarda ise nüfus seyrekleşmektedir. Bu çalışmada Siirt ilinin nüfus gelişimi ve yapısı incelenerek, İlde nüfusun nasıl bir dağılış gösterdiği ve bu dağılışta etkili olan faktörler irdelenmiştir. Siirt’in nüfusu incelenirken, çeşitli kuruluşlardan elde edilen veriler, mülakatlar, anket ve literatür çalışmalarından yararlanılarak analizler yapılmıştır. İlin nüfus yapısı ve dağılışı ortaya konarak, geleceğe yönelik nüfus projeksiyonları ve planlamaları ile ilgili değerlendirmeler yapılmıştır.

Abstract

Siirt is located in the Tigris section of South-eastern Anatolia Region. Although Siirt hosted a huge number of the population at times before the Republic period, now it is understood that there is a decline in population because of some various factors. It is observed that the population of the city has been increasing by the growing number of the settlements. However, it is also observed that changes made in the administrative division of the city caused significant changes in the amount of the population.According to the address-based registration system in 2015, Siirt has a population of 320,351. It ranks as the 58.th city amongst Turkish cities in terms of population. Throughout the history of the Republic, with its population growth above the national average, Siirt has a young and dynamic population. In fact, % 36.8 of the population involves 0-14 ages people and it shows a value highly above the national average which is % 24. Although the city has a high fertility rate, it also has a population loss because of migration. With its % 17,52 migration speed, it ranks as the 10th city amongst the Turkish cities as a place which creates the most rate of immigration. In Siirt, some factors such as economic structure, social phenomena migration, terrorist acts and regulations have played an important role in the population growth and amount. Although Siirt has little population because of disadvantage influences of its geographical position, it is also seen that there isn’t a balanced distribution in terms of population because of its differential topographical features. There is a population density especially in some cities which are developed in terms of administrative and functional. Approximately 2/3 of the population gathers around Kurtalan and Siirt. Although in rural areas population density is seen in flat lands and watery places, population becomes sparse in highlands. In this study, by examining the development and characteristics of the population of Siirt, the demographic structure of the city has been revealed. When examining the population of Siirt, the analyses were made by using of the data obtained from the various organizations, interviews, surveys and literature studies. With expression of demographical structure and distribution of the city, demographical projections and plans towards the future has been evaluated.