19. Yüzyıl İngiltere’sinde Türkçenin Bir Gramer Kitabı: Abu Said Ve "Turkish Self-Taught"

A Grammar Book Of Turkish Language In The 19th Century England: Anu Said And "Turkish Self-Taught"

Özet

Dil; siyasi, ekonomik ve kültürel sebeplerledevletlerarası iletişimin en önemli unsuru olmuştur.Güçlü devletler; milletler arasında otorite kurma,egemenlik sağlama ve yerine göre sömürgeleştirmegibi emelleri için dili araç olarak kullanmıştır. Siyasive ekonomik gücün elinde bulunduğu devletlerindilleri, diğer milletler tarafından öğrenilmekistenmiştir. Dil öğrenmenin temelini çoğunluklaekonomik ve sosyo-politik gerekçeler belirler.Dolayısıyla tarih içinde de Türkçe öğrenmeninsebepleri bu gerekçeler olmuştur. Bu gerekçeler pratikve hızlı Türkçe öğrenme gayretleriyle birleşincetüccar, bürokrat gibi insanlara yönelik Türkçe öğretimkitapları hazırlanmıştır.Bu makalede Franz Thimm'in (Turkish SelfTaught or the Dragoman for Travellers in the EastBeing a New Practical and Easy Method of Learningthe Turkish Language) “Kolay ve Pratik Bir YöntemleKlasik, Avrupa ve Oryantal Dilbilgisi Serileri” adlıeserinin on ikincisi olan Abu Said tarafındanhazırlanan “Kendi Kendine Öğretilen Türkçe veyaDoğudaki Gezgin Dragomanlar İçin, TürkçeÖğrenmenin Yeni Pratik ve Kolay Bir Yöntemi” adlıeser incelenmiştir. Avrupa literatüründe “dragoman”olarak bahsedilen çevirmenlerin Türkçe öğrenimi içinhazırlanan eser, 19. yüzyıl bağlamındadeğerlendirilmeye çalışılmıştır. Seride bulunan diğerTürkçe öğretim kitaplarının sadece sözlük olmasınınaksine Abu Said’in eserinin dil bilgisi, diyalog, kelimeöğretimi ve sözlük içeriğinin olmasıyla döneminekonomik ve sosyal durumunu da göstermesi vedragomanlara özel hazırlanması sebebiyle araştırmakonusu olarak seçilmiştir.

Abstract

Language has become the most significant element of interstate communication for political, economic and cultural reasons throughout history. Powerful states used language as a tool for their ambitions such as establishing authority among nations, establishing sovereignty, and betimes colonization. The languages of the states holding political and economic power were desired to be learned by other nations. Economic and sociopolitical reasons determine the basis of language learning. Therefore, these reasons generated the grounds for learning Turkish for many years. When these reasons were combined with practical and fast learning efforts in Turkish, Turkish language teaching books intended for people such as merchants and bureaucrats have been prepared. In this article, the book prepared by Abu Said as the twelfth of Franz Thimm's “Series of Classical European and Oriental Grammars After an Easy and Practical Method” and titled as “Turkish Self-Taught; or, the Dragoman for Travellers in the East Being a New, Practical and Easy Method of Learning the Turkish Language” has been studied. The work, prepared with the intent of teaching Turkish to the European translators referred as "dragoman" in the European literature, has been evaluated in the context of the 19th century. Abu Said's work was chosen as a research subject because, unlike the other Turkish language teaching books in the series being only a dictionary, it has grammar, dialogue, vocabulary and dictionary content, shows the economic and social situation of the period, and is specially prepared for dragoman.