Dergiler / Doğu Coğrafya Dergisi / 2019 / Cilt: 24 - Sayı: 42
İznik Gölü Havzası’nda Doğal Ortam Koşullarının Havza Yönetimi ve Planlamasına Etkisi
- Sayfa
- 1–24
- DOI
- —
Özet
Doğal ortamlar ile insanoğlu faaliyetleri arasında daima karşılıklı bir etkileşim bulunmaktadır. Ancak hızlı nüfus artışına bağlı olarak artan talepler doğal ortamların aşırı kullanılmasına yol açabilmekte ve farklı sorunlar ortaya çıkabilmektedir. Bu nedenle artık birçok yönetim ve planlama çalışmalarında sürdürülebilirlik kavramı ön plana alınmış ve geleceğe dönük uygulamalar başlatılmıştır. Havza yönetimi ve planlama çalışmaları da geniş boyutu, multidisipliner yapısı, hukuki ve kamusal durumu, farklı model ve anlayışlarıyla koruma-kullanma ve kalkınma dengesi kapsamında sürdürülebilirliği ön plana alan çalışma alanlarından biridir. Bu çalışmada Marmara Bölgesi’nde yer alan İznik Gölü Havzası örneğinde doğal ortam koşullarının özellikleri, oluşabilecek riskler ve sorunların analizi kapsamında havza yönetimi ve planlama çalışmalarına etkisi incelenmiştir. Kendi içerisinde farklı doğal ortam özelliklerini barındıran İznik Gölü Havzası aynı zamanda beşeri faaliyetlerin yoğun olarak yaşandığı alanlardan biridir. Çalışmada coğrafya ilke ve prensipleri dahilinde coğrafi bilgi sistemleri (CBS) kullanılarak İznik Gölü Havzası’nın jeolojik, jeomorfolojik, klimatolojik, hidrografik, edofik, floristik özellikleri incelenmiş ve analiz edilmiştir. Ayrıca uydu görüntüleri ile 1985, 2000 ve 2019 yıllarına ait arazi kullanımı ve değişimleri tespit edilmiştir. Analitik hiyerarşi süreci ve CBS kapsamında ağırlıklı bindirme analizleri ile havzanın erozyon, deprem, heyelan, orman yangını, sel ve taşkın risk analizleri yapılmıştır. Elde edilen verilerle İznik Gölü Havzası’nda yüksek riskli alanlar ve ortam sorunlarının olduğu tespit edilmiştir. Bu nedenle İznik Gölü Havzası için yapılacak mikro ve daha geniş ölçekli havza yönetim-planlama çalışmalarına doğal ortam koşullarının etkisi ile birlikte risk verilerinin eklenmesi ve geleceğe dönük sürdürülebilir modellerin uygulanması gerekliliği ortaya çıkmaktadır.
Abstract
There is always a mutual interaction between natural environments and human activities. However, increasing demands due to rapid population growth lead to overuse of natural environments and different problems may arise. For this reason, the concept of sustainability has been prioritized in many management and planning studies and future-oriented applications have been initiated. Watershed management and planning studies are one of the fields of study that focuses on sustainability with its wide dimension, multidisciplinary structure, legal and public situation, different models and understandings in the context of protection-use and development balance. In this study, the effects of natural environment conditions on the basin management and planning studies in the sample of İznik Lake Basin in Marmara Region were analyzed. Iznik Lake Basin, which has different natural environment features in itself, is also one of the areas where human activities are intense. In this study, geological, geomorphological, climatological, hydrographic, edophic, floristic features of İznik Lake Basin were examined and analyzed by using geographic information systems (GIS) within the principles and principles of geography. In addition, land use and changes of the years 1985, 2000 and 2019 were determined by satellite images. Erosion, earthquake, landslide, forest fire, flood and flood risk analyzes of the basin were performed with analytical hierarchy process and weighted thrust analyzes within the scope of GIS. According to the obtained data, high risk areas and environmental problems are observed in İznik Lake Basin. Therefore, it is necessary to add risk data together with the effect of natural environment conditions and to implement sustainable models for the future in micro and larger scale watershed management-planning studies for İznik Lake Basin.