Türkiye'de Sorumlu Tüketim Davranışı Üzerine Araştırmalar: Ulusal Makaleler ve Lisansüstü Tezler Üzerine Bir Derleme

Responsible Consumption Researches in Turkey: A Review on National Studies and Dissertations

Özet

Ülkeler için ekonomik kalkınmanın göstergelerinden biri olarak görülen bireysel tüketimin miktarının belirli bir seviyeyi aşması ve tüketimin yanlış tercihlerle şekillenmesi çevresel ve toplumsal bazı tehditleri beraberinde getirmiştir. 1970li yıllarda bu tehditlere dair farkındalığın artması ile çok sayıda paydaş faydalı veya daha az zararlı tüketim uygulamalarının arttırılmasına yönelik eylem planları çevresinde iş birliğine çağırılmıştır. Belirtilen tarihten günümüze geçen 45 yıllık süre içinde davranış bilimciler de zararlı tüketim alışkanlıklarının değiştirilebilmesi için gerekli bilgi birikimini sağlamayı hedeflemiştir. Türkiye kaynaklı benzer amaçlı araştırmalar ise nispeten daha yakın bir geçmişe sahiptir ve sayıca oldukça azdır. Bu çalışma, Türk tüketicilerin sorumlu tüketim davranışı üzerinde yapılan araştırmaları derleyerek, incelemeye alınan sorumlu tüketim davranışı türlerinin ve bu davranışlar üzerinde etkisi araştırılan faktörlerin neler olduğu konusunda mevcut bilgi birikimini ortaya koymayı amaçlamıştır. Bu kapsamda sorumlu tüketim kavramı tartışılmış, konuya ilişkin uluslararası araştırmalara değinilmiş, Türkiye'de sorumlu tüketim davranışlarının açıklanmasına yönelik yapılmış araştırmalara dair detaylı bilgi sunulmuş ve gelecek araştırmalar için önerilere yer verilmiştir

Abstract

One of the indicators of countries economic development is the amount ofpersonal consumption. However consumption that goes beyond certain levels and takes formwith wrong preferences brings along environmental and social threats. In 1970s, awarenessof those threats increased and numbers of actors were invited to collaboration to growbeneficial and less harmful consumption practices through common action plans. Since then,during this 45 year- time period, behavioral scientists also work to contribute to theknowledge necessary to change harmful consumption habits. However Turkey originatedresearches on the same topic have a recent history and they are limited. This research providea literature review of the Turkish researches on responsible consumption behaviours. In thisway it bring together a diverse body of knowledge about the various forms of responsible consumption and the effective factors. In this context, responsible consumption concept isintroduced, previous researches from international literature are summarized, detailedinformation about researches on responsible consumption behaviours in Turkey is presentedand suggestions for future researches are provided.