NAHCIVAN DEVLET HALI MÜZESİ'NDE SERGİLENEN VE AZERBAYCAN HALILARININ BİR GRUBUNU OLUŞTURAN TEBRİZ HALILARI

Tabriz Carpets as a Group of Azerbaıjan Carpets that are Presented in Nakhıchevan State Carpet Museum

Özet

Halı ve düz dokumalar, Türklerle başlamıştır. Orta Asyada dokunmaya başlayan havlı vehavsız dokumalar burada gelişimini sürdürmüş, göçler ve savaşlar nedeniyle zamanla buradandünyanın dört bir yanına yayılmıştır. Halı ve diğer dokumalarda bulunan bütün motiflerin temsilettiği bir anlam vardır. Bereket ve korunma, çoğalma, kahramanlık, sevgi bu anlamlardan birkaçınıoluşturur.Nahcıvan Devlet Halı Müzesinde bulunan ve çoğunluğu Azerbaycan havlı ve havsızdokumaları olan bu ürünler, müzede koruma altına alınmıştır. Azerbaycan dokumalarındamadalyonlu, rapor desenli, sujetli (konulu=minyatürlü), köşe göbekli, mihraplı, kompozisyonlaryer almaktadır. Teknik ve sanatsal özelliklerine göre, Azerbaycan havlı halıları dört gruba ayrılır.Bunlar Kuba-Şirvan, Gence-Kazak, Karabağ ve Tebriz halılarıdır. Bu gruplar da kendi içlerinde,dokundukları yerlere göre alt gruplara ayrılır.Halılarda kullanılan malzeme yündür. Azerbaycan halılarında kullanılan renkler; kırmızı,bordo, krem, beyaz, pembe, turuncu, sarı, mavi, yeşil, kahverengi, gri, lacivert ve deve tüyüdür.Adı geçen bu renkler çok güzel bir ahenk ve uyum içerisindedir. Renkler, tabiattaki bitkilerinçeşitli mordan maddeleri kullanılarak mordanlanması ve boyanması ile elde edilmiştir.Bu makalenin konusunu, Nahcıvan Devlet Halı Müzesindeki Azerbaycan halılarının birgrubu olan Tebriz halıları oluşturmaktadır. Fotoğraflar, 27.05.2006 tarihinde müzeden çekilmiştir.

Abstract

Carpets and flat weavings started with Turks. The nappy and napless weavings, whichstarted to be weaved in Middle Asia, continued its progress here and, because of wars andmigrations, they spread all over the world from here as the time beings. In each ornament in thecarpets and other weavings there is a meaning. Some of these meanings are abundance andprotection, fertility, heroism and love.These products in Nakhichevan State Carpet Museum, which have both nappy and naplessweavings, are taken under protection in this museum. In Azerbaijan weavings, there are corner andmedallion patterned, repeated patterned, subject patterned (themed= miniatured) and mihrabcompositions. Azerbaijan nappy carpets are categorized under four titles according to its technicaland artistic features. These are Kuba- Şirvan, Gayanja-Kazakh, Karabakh and Tabriz carpets.These categories are sub-grouped in themselves according to where they are weaved.The material used in the carpets is the wool. The colors used in Azerbaijan carpets are red,claret red, cream, white, pink, orange, yellow, blue, green, brown, grey, navy blue and buff. Thesecolors are in a great harmony. Colors are obtained by painting and mordanting the threads by usingdifferent mordant materials of the plants in nature.The subject of this article is the Tabriz carpets which are a branch of Azerbaijan carpets inNakhichevan State Carpet Museum. The photographs were taken from the museum in 27.05.2006.