Çevirmenin İdeolojik Motivasyonu Anne Frank Güncelerinin Çevirileri Üzerine

Özet

Anne Frank’ın Hatıra Defteri İkinci Dünya Savaşı sırasında Alman İşgalini ve Yahudi Katliamını genç bir kızın gözlemleriyle anlatan belge niteliği taşıyan önemli bir eserdir. Hollanda dilinde yazılmış olan Hatıra Defteri, sonradan birçok dile çevrilmenin yanı sıra, yayınlanma hikâyesi bakımından da önemlidir. Hatıra Defteri, yazarı olan Anne Frank’ın kaleminden çıkmasına rağmen, babası Otto Frank tarafından kızının vasiyeti üzerine yayınlanmış, ancak yayınlanma aşamasına gelmeden birçok kez üzerinde çalışılmış ve değişikler yapılmıştır. 1947 yılında ilk kez yayınlandıktan sonra Anne Frank’ın Hatıra Defteri birçok dile çevrilmiştir. Anneliese Schütz’ün çevirisi, kaynak metni manipule ettiği iddiasıyla çok büyük tartışmalara yol açmıştır. 1988 yılında Mirjam Pressler Hatıra Defterini tekrar Almanca’ya çevirmiştir. Çalışma bu iki çevirinin yanı sıra, Hatıra Defterinin Türkçe çevirisini de ele alarak, erek metinlerin karşılaştırılmasını amaçlamaktadır. Anne Frank’ın Hatıra Defteri genç bir kızın duygu dünyasını tasvir ederken aynı zamanda da Hitler rejimini anlatan önemli bir kaynak niteliği taşımaktadır. Bir dönemi anlatan ve belirli bir politik söylemi de yansıtan bu eser, dilsel bakımdan da önem taşımaktadır. Bu bağlamda bu çalışmanın konusu Anne Frank’ın Hatıra Defteri’nin Almanca ve Türkçe çevirilerinin ideoloji ve manipulasyon kavramları çerçevesinde incelenmesidir. Araştırma, kaynak dil ile Almanca ve Türkçe erek dillerin savaş ve işgal terminolojisi, Alman, Yahudi vb. kavramlarının çeviride nasıl aktarıldığı, André Lefèvere’nin çeviride manipulasyon ve ideoloji yaklaşımı ışığında incelenecektir.