Sivas Çifte Minareli Medrese’nin Minarelerindeki Tuğla ve Çini Süslemeler Üzerine Yeni Öneriler

New Proposals for the Brick and Tile Decorations on the Minarets of Çifte Minareli Medrese (Double Minaret Madrasah) In Sivas

Özet

Sivas Çifte Minareli Medrese, mevcut giriş cephesi ve yıkılmış ana binasıyla, çeşitli araştırmalara konu olmuş yapılardandır.Amacımız, yapıya ilişkin bilgileri tekrar etmek değil, bugüne kadar çözülememiş ve tahrip olmuş süslemeleri üzerine yeniönerilerde bulunmaktır. Yapının minareleri, kaideleriyle birlikte tuğla ile inşa edilmiş, süslemeleri de tuğla ve çinilerlemeydana getirilmiştir. Büyük bir yıkım yaşayan yapıya, son yıllarda gerçekleştirilen restorasyon çalışmalarıyla da zararverilmiş, bu onarımlar esnasında yapının özellikle minare kaidelerindeki süslemelerinin bozulduğu saptanmıştır. Soldaki(kuzey) minarenin kaidesindeki panoda; “Allah” kelimesinin tekrar edildiği mâ’kılî yazı tarzıyla işlenmiş düzenleme,kısmen de olsa aslına uygun yapılmaya çalışılmıştır. Sağdaki (güney) minarenin kaidesindeki panoda ise bugün geometrikbir kompozisyon gibi görülen, ancak hiçbir düzen kurgusunun olmadığı bir bezeme dikkati çeker. Özellikle bu pano çokhatalı bir şekilde restore edilmiştir. Soldaki panoda, “Allah” kelimesinin, dört farklı yönde yerleştirilerek verildiği veortada svastika motifi ile birleştirildiği net olarak anlaşılmaktadır. Sağdaki panoda ise yine Arap harfleriyle mâ’kılî yazıyla;“Muhammed”, “Ebubekir”, “Ömer”, “Osman” ve “Ali” isimlerinin verildiği araştırmalarımız sonucunda tespit edilmiştir.Orijinalinde, ustanın mükemmel bir geometrik sistemle, matematiksel formüle dayandırarak işlediği bu panoların bugünkügörünümü kabul edilemez düzeydedir. Yapıda yer alan diğer çini süslemelerin de büyük bir bölümü, geri dönüşümümümkün olamayacak şekilde tahrip olmuştur.

Abstract

With its current entrance façade and collapsed main building, Çifte Minareli Medrese (Double Minaret Madrasah) in Sivas is one of the buildings which has been the subject of various studies. We do not aim to repeat the information about the building but we wish to make new proposals about those decorations which have not been deciphered and which have been destroyed. The minarets of the building, together with their bases, were constructed with bricks and their decorations were made with bricks and tiles. Having undergone great destruction, the building has also been damaged by the restorations carried out in recent years and it has been determined that especially the decorations of the building on the minaret bases were ruined during these restorations. The arrangement worked in the mâ’kılî script style, in which the word “Allah (God)” was repeated, on the panel on the base of the minaret on the left (north) was intended to be made in conformity with its original, although partially. On the other hand, a decoration which seems like a geometric composition today but which has no arrangement set-up is striking on the panel on the base of the minaret on the right (south). This panel in particular has been restored very erroneously. It is clearly understood that the word “Allah (God)” was provided by placing it in four different directions and joined to a swastika motif in the middle on the panel on the left. As a result of our research, it has been established that the names “Muhammed (Muhammad)”, “Ebubekir (Abu Bakr)”, “Ömer (Umar)”, “Osman (Uthman)” and “Ali” were provided again with Arabic letters in the mâ’kılî script on the panel on the right. The current appearances of these panels, the originals of which the master worked on the basis of a mathematical formula in a perfect geometric system, are at an unacceptable level. The majority of the other tile decorations in the building have also been destroyed irreversibly.