Harika (Şazi Sirel) Lifij; Sanatçı Kişiliği ve Resimleri Üzerine

Özet

Harika Hanım’ın (Şazi Sirel Lifij) eğitim aldığı II. Meşrutiyet dönemi Osmanlı’da siyasi yapının değişimi ile yavaş yavaşkadınların kamusal alana katıldığı ve görünürlük kazandığı yıllara denk gelir. II. Meşrutiyetin ilanı ile başlayan süreç aynızamanda resim alanında eğitim alan kadınların varlığı açısından da önemlidir. Harika Hanım da ilk resim eğitimini MüfideKadri’den alır. 1918’de açılan Viyana Sergisi’ne seçilen iki kadın sanatçıdan biridir. Viyana Sergisi, Avrupa’da Türk ressamlarıtarafından açılan ilk sergi olması bakımından önemlidir. Bu sergiye bir kadın sanatçı olarak resimlerinin seçilmiş olmasıHarika Hanım’ın sanatı ve kariyeri açısından önemli bir hadisedir. Harika Hanım genellikle manzara resimleri, otoportre vemitolojik resimler yapar. Manzara ve poşadlarında renkler daha yumuşak ve şiirsel bir ifade kazanmıştır. Harika Hanım’ınresimlerinde genellikle tarih bulunmamasından dolayı anılarında anlattığı mekânlar ve kullandığı renkler göz önündebulundurularak bir kronoloji oluşturulmaya çalışılmıştır. 1957 yılına kadar resim yapmaya devam eden sanatçı kendiresimlerini koruma konusunda Avni Lifij’in resimlerini korumaktaki gibi titiz davranmamıştır. Günümüze gelen elliye yakınresmi ailesinde ve özel koleksiyonlarda bulunmaktadır. Çalışmamız sırasında ortaya çıkan Fatih Cami/Ramazan Gecesi resmigibi başka çalışmaları da zaman içerisinde ortaya çıkabilir. Bu çalışmada, Harika Hanım’ın resimleri ve katıldığı sergiler,hakkındaki eleştiri yazıları ile dönemi içerisindeki yeri incelenmiştir.

Abstract

Harika Lifij (Şazi Sirel Lifij) got her education during the Second Constitutional Era (1908). This was a time when the political structure in the Ottoman Empire changed and women became visible and gradually started participating in the public sphere. The process that started with the constitutional monarchy is important in that women could get an education in the field of painting. And Harika got her first painting lessons from Müfide Kadri. Harika is one of the two female artists chosen for the 1918 Exhibition of Vienna. The Vienna Exhibition was notable in terms of being the first one opened by Turkish painters in Europe. As a female artist, the fact that Harika’s paintings were chosen for the exhibition is important for her art and career. She generally painted landscapes, self-portraits and mythological scenes. She painted landscapes and made pochades. In these paintings the colours are subtler and they have a poetic expression. Since she did not date her paintings in general, the chronology is based on the locations she mentioned in her diary and the colours she used. The artist, who carried on painting until 1957, was not as keen on protecting her own paintings as she was on protecting Avni Lifij’s. Approximately 50 of her works are extant and they are either in family or private collections. Like the Fatih Mosque/Ramadan Night painting that we attributed to her during this study, other works of hers might show up in the course of time. In this work, the paintings of Harika Lifij and the reviews of the exhibitions that she participated in are studied so as to define her place in that era.