İstanbul’un Kayıp Bir Limanında Kayıp Bir Osmanlı Meydanı: Kontaskalion / Kadırga Limanı / Kadırga Meydanı

A Lost Ottoman Square in a Lost Harbour of Istanbul: Kontaskalion / Kadirga Harbour / Kadirga Square

Özet

Kentlerin mimari öğelerinden biri olan meydanlar, mimarlık tarihi alanında önemli bir yer tutar. Literatürde özellikle ilk çağlardan başlayarak agora, forum, piazza vb. mimari öğeler üzerinden nihayetinde meydan kavramına ulaşılarak bölgesel ve dönemsel tipolojiler üretilmeye çalışılmıştır. Ancak bu çalışmalar; Antik Yunan meydanları, Antik Roma meydanları, Orta Çağ meydanları, Rönesans meydanları vb. genel çalışmalar ile birlikte dünya genelinde bilinen büyük kentsel meydanlar üzerinde sınırlandırılmıştır. Semt meydanları göz ardı edilmiştir. Ayrıca, kaynaklarda Osmanlı döneminde meydan kavramı Avrupa ülkelerindeki meydan kavramı üzerinden değerlendirilmeye çalışıldığı için Osmanlı’nın kendine özgü meydan anlayışı yeterince tartışılmamıştır. Bu çalışmada Osmanlı meydanları arasından İstanbul’da tarihî yarımadada bulunan Kadırga Meydanı seçilmiştir. Kadırga Meydanı ve işlevleri tarihsel süreci ile birlikte meydan kavramı merkeze alınarak incelenmiştir. Kadırga Limanı’nın işlevi ve etkisi, Kadırga Meydanı’nın oluşum süreci, meydanı oluşturan unsurlar ve kullanım amaçları, parka dönüştürülmesi ve sonrasında meydan işlevlerinin yok olması süreci mimarlık tarihi açısından değerlendirilmiştir. Kadırga Meydanı üzerinden Osmanlı döneminde tasarlanmamış bir semt meydanı okuması yapılarak mimarlık tarihi alanına katkı verilmesi amaçlanmıştır.

Abstract

Squares, which are one of the architectural features of cities, have an important place in the field of history of architecture.In the literature, starting from the first ages especially, the notion of square is reached through architectural factors likeagora, forum, piazza and etc. and regional and periodic typologies were tried to be produced. However, these studies arelimited to general studies, such as Ancient Greek squares, Ancient Roman squares, Medieval squares, Renaissance squares,etc. and the large urban squares known around the world. Neighbourhood squares have been ignored. In addition,because the concept of the square in the Ottoman period was tried to be evaluated through the concept of the squarein European countries in the sources, the Ottoman’s unique understanding of the square have been overlooked. In thisstudy, Kadirga Square, located in the historical peninsula of Istanbul, has been chosen among the Ottoman squares. KadirgaSquare, its functions and its historical process have been examined by taking the notion of square into the centre. Thefunction and effect of Kadirga Harbour, the formation process of Kadirga Square, the elements forming the square andits intended uses, the transformation process into a park and the process of the disappearance of the square’s functionshave been evaluated in terms of the history of architecture. Through Kadirga Square in the Ottoman period, it was aimedto contribute to the field of history of architecture by making an evaluation of a neighbourhood square that was notdesigned.