Antalya-Kaleiçi'nde bulunan Astar boya dekorlu seramikler

Özet

Antalya-Kaleiçi'nde yapılan kazılarda Geç Hellenistik'ten 20. yüzyıla kadar çeşitli dönemlere tarihlenen çok sayıda sırlı ve sırsız seramik ele geçirilmiştir. Sırlı seramikler arasında Bizans ve Osmanlı dönemlerinde üretilmiş, gerek dekor tarzı gerekse uygulama tekniği ile dikkat çeken Astar Boyalı (Slip Painted Ware) örnekler özel bir grup oluşturmaktadır. Bunlardan Bizans Dönemi'nde, 11. yüzyıl sonu ile 13. yüzyıl tarihleri arasında, üretim atölyesi henüz tespit edilemeyen Ege kapları grubundaki örnekler, 13. yüzyılda Kıbrıs'ta üretilmiş astar dekorlu seramikler ile 12. yüzyıl sonu ile 13. yüzyıl başına ait olup, Ege ve Akdeniz'in pek çok merkezinde sık rastlanılan Zeuxippus türü slip bezemeli kaplar oldukça ilgi çekicidirler. Kaleiçi'nde, Osmanlı Dönemi'ne ait astar boyalı seramikler arasında Iznik'in Birinci Devir seramiği olarak 15. yüzyılın başından itibaren üretilen kaplara ait 1 adet kap fragmanı bulunmakla birlikte, 19.-20. yüzyıl ortalarına tarihlenen Dimetoka seramiklerine ait çok sayıda örnek bulunmaktadır. Buluntular arasında sık rastlanan üç ayak, sırlı fırın tuğlaları vb. gibi pek çok fırın malzemesinin bulunmasına rağmen Astar Boyalı Seramiklerin bölgede üretilmiş olduğuna dair hiçbir kanıt yoktur. Kaleiçi'nde yerleşimin günümüze dek kesintisiz sürmesi ve kültürel katmanların yeni yapılaşmalar ile bozulmuş olması ve ayrıca tarihlemeye yardımcı olan sikkelerin bulunmayışı, buluntularda kesin tarihleme yapılmasını güçleştirmektedir. Bu çalışmada, Kaleiçi Astar Boya Dekorlu Seramikler, örneklerin ve ait oldukları dönemlerin belirgin özellikleri tanımlanarak sınıflandırılmış, tarih veren bölgelerdeki benzerleriyle karşılaştırılmak suretiyle de tarihlendirme önerileri sunulmuştur.

Abstract

Numerous glazed and unglazed ceramics, dated to various periods from Late Hellenistic to 20th century, were found in the excavations conducted in Kaleiçi, Antalya. Among the glazed ceramics, the Slip Painted Ware samples, produced in the-Byzantine and Ottoman periods, attracts attention as a special group by both with their decorative styles and application techniques. Among them, the Byzantine period examples in the group of Aegean wares, dated to between late 11th to 13th centuries, whose production center has not identified, yet the 13™ century slip painted ceramics, produced in Cyprus, and the Zeuxippus type slip painted wares, dated to between late 12^ to early 13^ centuries, which are very common in many centers in the Mediterranean and Aegean, are very interesting.Among the Ottoman period slip painted wares, only one ware fragment as an example of the wares produced from the beginning of the 15th century as the First Period İznik ceramic was found, while there found many samples of Dimetoka ceramics, dated to the 19th - Mid 20th centuries in Kaleiçi, Antalya. Although there are many furnace materials, such as glazed oven bricks, firing tripods etc., which are very common among the findings, there is no any evidence that Slip Painted Ceramics were produced in the region. The continual usage of Kaleiçi as a residential area until today, the distorted cultural layers by the new constructions, and also the lack of coins which helps dating makes it difficult to determine the exact dates of the findings. In this study, Kaleiçi Slip Painted Ceramics are classified by defining the characteristics of the samples and their periods and dating proposals were presented by comparing with the similar samples that have definite dates in different regions.