ROMA-ÇİN İLİŞKİLERİNE YENİ BİR BAKIŞ

Özet

Günümüz modern dünyasının sağladığı teknik imkânlar doğrultusunda geçmiş toplumlar değerlendirildiğinde, bunların birbirleri ile kurduğu temaslarda coğrafi faktörlerin ne oranda büyük engeller teşkil ettiğini anlamak oldukça zordur. Tarih içinde Doğu ve Batı medeniyetlerini temsil eden iki büyük süper güç olan Çin ve Roma arasında uzanan toprakların muazzam genişliği ve daha da önemlisi Roma ve Çin arasında yer alan Parth ve Kuşhanlar devletlerinin varlığı, ifade edilen iki gücün uzun süreli ve direkt temas kurmasını engellemiştir. Bununla beraber zaman içerisinde Roma ve Çin arasında seyrek de olsa bazı temasların kurulduğu görülmektedir. Bu temaslar içinde hiç şüphesiz en ilginci Homer H. Dubsun ileri sürdüğü iddiadır. Dubs, iddiasını Batı Çindeki Gansu Eyaletinde yer alan Zelai adlı küçük bir köydeki geleneksel anlatıma ek olarak Roma-Çin yazılı kaynaklarındaki bilgilere dayandırmaktadır. Dubsa göre Roma ile Çin arasındaki ilk temas sanılanın aksine M.S. 166 yılından iki yüz yıl önce gerçekleşmiştir. Bununla beraber Dubun ileri sürdüğü iddiaları destekleyen pek çok araştırmacı olmasına karşın, bir o kadar kişi de bu tezin gerçekleri tam olarak yansıtmadığı kanısındadır. Bununla beraber özellikle Orta Asya ve Batı Çinde yapılacak yeni araştırmalar sonrasında konunun ayrıntıları ile gün yüzüne çıkarılacağı kanısındayız.

Abstract

When previous societies are evaluated according to the technical facilities which are provided by today s modern life, it is very difficult to realize the barriers which are created because of the geographical factors when the communications between each other are concerned. During the history the two super powers which have represented the eastern-western civilizations with the large lands they have dominated and the existence of Parthians and Kushans states more importantly have cause the long term and direct relation establisments between Rome and China. However although they have been rare, there have been some communications between Rome and China. The most interesting contact was for sure the claim of Homer H. Dubs. Dubs based on his claim to the information written in Rome-Chinese written sources in addition to the traditional saying in Gansu Province of Western China. According to Dubs, the first contact between Rome and China has been two hundred years earlier than B.C. 166 contrary to assumptions. Nevertheless although there are so many researchers who support Dub s claims, many others believe that this thesis do not reflect the realities as well. Still, we believe that the new researches which will be made in Central Asia and Western China will prove the details of the subject