Yenikapı Kurtarma Kazıları: Neolitik Dönem Çalışmaları

Özet

İstanbul Yenikapı'da, Marmaray ve Metro projelerinin inşa edildiği 58.000 m2lik alanda, İstanbul Arkeoloji Müzeleri tarafından yapılan arkeolojik kazılarda açığa çıkarılan veriler kent tarihine önemli katkılar sağlamıştır. Kazı alanında günümüzdeki deniz düzleminin yaklaşık 6 m. altında tespit edilen Çanak Çömlekli Neolitik Çağa ait yerleşim; ölü gömme gelenekleri, arkeolojik dolgularda nadir olarak kalan insan ayak izleri, ahşap buluntu topluluğu ile bölgede bilinen Neolitik Kültüre ve Anadolu arkeolojisine sunduğu özgün katkılar ile dikkat çekmektedir. Yerleşim alanında, Neolitik Dönem yaşamını yansıtan mimari izlerden konutların dörtgen veya yuvarlak planlı olduğu, evlerin taşıyıcı sisteminin taşlarla desteklenen ahşap direklerden oluştuğu, duvarların ise çamur sıvalı dal örgü tekniğiyle inşa edildiği belirlenmiştir. Buluntu topluluğunun önemli bir bölümünü oluşturan ççler, kemik ve taş aletlerden Yenikapıdaki bu yerleşimin, Neolitik Çağın İstanbula özgü Fikirtepe Kültürünün en eski evresinden, Toptepe Kültür evresine kadar olan uzun bir süreci temsil ettiği anlaşılmaktadır. Günümüz deniz düzleminin metrelerce altında kalan yerleşim yeri, Marmaranın yükselmesi sonucunda ilerleyen sularla kaplanmış, olasılıkla dalga hareketleri nedeniyle yoğun olarak tahrip olmuş ve bu durumun sonucu olarak ancak yer yer parçalı olarak korunabilmiştir. Yerleşme sürecinde Marmaranın su düzleminin giderek yükseldiği, yerleşmeyi kaplayarak terkine neden olduğu, Neolitik Çağ tabakalarını örten denizsel kum katmanından anlaşılmaktadır

Abstract

The data revealed during archaeological excavations conducted by the Istanbul Archaeological Museums in an area of 58,000 m2 in Yenikap , Istanbul where Marmaray and Metro projects have been built made significant contributions to the history of the city. In the excavation area, the Pottery Neolithic settlement identified at approximately 6 m under present day sea level is noteworthy with its burial traditions, human footprints found very rarely in archaeological fills, and wood assemblage which offer original contributions to the Neolithic Culture known in the region and the Anatolian archaeology. In settlement area, from the architectural traces reflecting the life in the Neolithic period it has been determined that the housing was rectangular or circular in plan, the conveyor system of houses consisted of wooden poles supported by stones, and the walls were built in wattle and daub technique plastered with mud. From the pottery, and bone and stone tools that make up a significant portion of the finds, it is understood that this settlement In Yenikap represents a long process from the earliest stage of Fikirtepe Culture up to the Toptepe Culture stage specific to Istanbul in Neolithic period. The settlement place several meters under present day sea level has been covered by water as a result of the rise of Marmara and has been damaged intensively probably due to the wave movements; thus, it has been conserved in part from place to place. From the marine sand layer covering the layers of the Neolithic period it is understood that during the settlement process the level of the Marmara Sea increased gradually, covered the settlement and caused its abandonment.