Adana Arkeoloji Müzesi'ndeki Haç Rölikerler

Özet

Kutsal kişilere ait röliklerin (Hıristiyanlıkta Hz. İsa, martir olarak adlandırılan din şehitleri ve aziz unvanı verilen, hayatlarını dinine adamış kutsal kişilerden arta kalan eşya parçaları) içine konulması için çeşitli şekillerde yapılan objelerin ortak adı olan rölikerler, Erken Bizans Döneminin başlarından itibaren zenginleştirilmiş formlarıyla kullanılmaktadır. Aslında Hı- ristiyanlıkta görülen bu rölik kültürü, Antik Dönem ve Yahudilikte de görülen bir kültürün geliştirilmiş devamıdır. Boyuna asılarak kullanılan bronz, gümüş vb. metallerden yapılmış haç rölikerler, Bizans Döneminde imparatorluğun çeşitli bölgelerinde sıkça karşılaşılan bir buluntu olarak ortaya çıkmaktadır. İki parçadan oluşan küçük bir kilit yardımıyla birbiriyle birleşen küçük kutucuklar olan haç biçimli rölikerlerin, değişik tip ve ölçülerdeki örneklerinden bazıları da Adana Arkeoloji Müzesinde bulunmaktadır. Bu çalışmada Adana Arkeoloji Müzesi envanterinde kayıtlı ve müze deposunda korunan on adet haç röliker tanıtılacaktır. Rölikerler, fiziksel ölçü ve görsel özelikleriyle tanımlanacaktır. Biçim, süsleme öğeleri, süsleme teknikleri, dinsel tasvir ve yazıtlardan yola çıkarak dönemleri konusunda tarih saptaması yapılmaya çalışılacaktır. Bütün bunlardan hareketle rölikerler detaylı şekilde incelenecektir.

Abstract

Relic is the common name of the objects in which sacred things of different shapes of holy persons (Jesus Christ, martyrs, saints and their belongings in Christianity) are put. These relics are widely used with their enriched forms since the beginnings of Early Byzantine Period. In fact, this relic culture in Christianity is the continuation of a culture of Anticient Times and Judaism. The cross relics made of bronze or metal is a common find in various parts of the Byzantine Empire. The cross relics made of two parts and join to each other with the help of a small key are also present with different types in Adana Archaeological Museum. In the present study ten cross relics in Adana Archaeological Museum inventory will be defined. These relics will be defined with their physical and visual features. We will attempt to date these relics regarding their shape, decoration elements, decoration techniques, religious descriptions and inscriptions. Regarding all these features, the relics will be studied in detail.