Ovaören-Yassıhöyük'den Bir Yarı İkonik İdol

Özet

Frig ve Tabal Ülkeleri, Orta Demir Çağı Orta Anadolu coğrafyasının iki temel kültür bölgesini oluştur- maktadır. Frig başkenti Gordionun Erken Frig tabakasından itibaren görülen Geç Hitit kültürü etkileri iki kültür arasındaki ilişkilerin MÖ 9. yüzyıla kadar indiğini göstermekle beraber, Tabal Ülkesinin bu kültürel paylaşımdaki rolü tam olarak bilinmemektedir. Frig ve Geç Hitit kültürleri arasında mimari ve seramik gelenekleri üzerinden kurulabilen ilişkilerin bir diğer noktasını kült uygulamaları oluştur- maktadır. Özellikle Frig ana tanrıçası Matar-Kubileya ile Kubaba arasındaki ilişki uzun yıllardır önemli tartışma konularından birisini oluşturmaktadır. Bilinen tüm örnekleri Frig yerleşimlerinde ele geçmiş olan yarı ikonik idol geleneğin de, Matar-Kubileya inancının bir parçası olduğu kabul edilmektedir. Geç Hitit Döneminde bir Tabal kenti olan Ovören-Yassıhöyükde bulunmuş yarı ikonik idol, söz konusu kültürler arasındaki paylaşımlara eklenen yeni bir buluntudur. Ovaörende bulunmuş olan örnek, gerek biçim özellikleri gerekse buluntu konumu açısından Frig örnekleriyle benzerlik göster- mekte olup, yarı ikonik idol geleneğinin Tabal Ülkesindeki varlığını göstermesi açısından önemlidir.

Abstract

Phrygian and Tabalian countries constituted the two main cultural regions of the Central Anatolia during the Middle Iron Age. Although the effects of the late Hittite culture in the Early Phrygian lay- ers of the Phrygian capital Gordion indicate that the relations between the two cultures goes back until the 9th century BC but the role of the Tabalian country in this cultural exchange has not been fully understood. Another point that defining the relations between the Phrygian and Hittite cultures beside the architectural and ceramic traditions is the cult practices. In particular, the relationship between the Phrygian goddess Matar Kubileya and Kubaba has been one of the important contro- versial issues for many years. The tradition of semi-iconic idol, of which all the known examples have been found in the Phrygian settlements, is also considered as a part of the Matar Kubileya cult. The semi-iconic idol recovered at Ovören-Yassıhöyük, which is a Tabalian city in the Late Hittite period, is a new find added to the aforementioned cultural exchanges. The semi-iconic idol of Ovaören is similar to the Phrygian examples in terms of form characteristics and archaeological context. It is significant as an evidence for the existence of the semi-iconic idol tradition in Tabalian country.