Anadolu'da Kırsal Mimari. Erçek Gölü Havzası Konut Kültürü ve Tarihsel Anadolu Konutu İlişkisi

RURAL ARCHITECTURE IN ANATOLIA. DOMESTIC ARCHITECTURE IN THE ERÇEK LAKE BASIN AND RELATION TO THE HISTORICAL ANATOLIAN HOUSES

Özet

Anadoluda kırsal yerleşme ve kırsal mimari araştırmaları yakın bir geçmişe sahiptir. Anadoluda farklı iklim, coğrafya, kültür, gelenek ve sosyal gereksinimlerin belirlediği bölgelere göre değişen çok sayıda farklı kırsal konut geleneği bulunmaktadır. Anadolu kırsal konutunu belirleyen bir diğer etken bölgelerin tarihsel arkaplanlarıdır. Geleneksel kırsal mimarinin, hızlı kültürel değişimlerden daha az etkilendiği gerçeğinden yola çıkılarak, Anadolu kırsal konutu araştırılırken değerlendirilmesi gereken bir diğer nokta da bölgelerin tarihsel katmanlarındaki kültürlere ait konut mimarlığıyla yapılan kar- şılaştırmalı değerlendirmelerdir. Böylelikle Anadolu kırsal mimarisinde kültürel ve mimari sürekliliğin var olup olmadığı açıklanabilir. Bu çalışma Van İli Erçek Gölü Havzası kıyılarında bulunan Dereüstü (Anzaf), Aşağıçitli, Yalınağaç, Baklatepe, Irgat, Aktaş, Erçek mahallesi, Karagündüz, Ilıkaynak, Aşağıgölalan, Yukarıgölalan, Kozluca, Çomaklı, Gedelova ve Gölyazı köylerinde gerçekleştirilmiştir. Çalışmanın amacı pilot yerleşme olarak seçilen köylerdeki yerel konutların plan tipi, mekan kurgusu, yapım sistemi, malzeme ve cephe özellikleri açısından incelenerek, bölgenin kırsal konut kültürü hakkında bilgi edinilmesidir. Çalışmanın bir diğer amacı ise bölge konutları ile Anadolunun tarihi katmanlarındaki konutları karşılaştırarak, bölge konutları ile tarihi Anadolu konut mimarisi arasında mimari bir sürekliliğin olup olmadığı konusuna açıklık getirmektir

Abstract

Researches as to rural settlement and rural architecture in Anatolia have a recent history. Anatolia hosts numerous different rural housing cultures determined through climate, geography, culture, traditions and social requirements which vary according to the regions. Another parameter determining the Anatolian rural housing is the regions historical backgrounds. Another issue that needs to be evaluated when investigating the Anatolian rural housing is the comparative assessment made with the residential architecture of the cultures in historical layers of regions based on the fact that the traditional rural architecture is affected less by the rapid cultural changes. In this way it can be explained if cultural and architectural continuity exists in Anatolian rural architecture. This study was conducted in Dereüstü (Anzaf), Aşağıçitli, Yalınağaç, Baklatepe, Irgat, Aktaş, Erçek mahallesi, Karagündüz, Ilıkaynak, Aşağıgölalan, Yukarıgölalan, Kozluca, Çomaklı, Gedelova and Gölyazı villages located on the coast of Erçek Lake basin within Van province. The objective of the study is to obtain information as to rural housing culture of the region by examining the plan type, space setup, construction system and material and facade features of local houses in villages chosen as pilot settlement. Another aim of the study is to clarify if there is an architectural continuity between the houses of the region and the historical Anatolian residential architecture by comparing the houses in Anatolia s historical layers.