İstanbul Çatalca/İnceğiz- Maltepe'deki Yeraltı Yapıları

Şengül AYDINGÜN, Emre KURUÇAYIRLI, Bülent ERDEM, Ali Hakan EĞİLMEZ, Haldun AYDINGÜN, İlker GÜRBÜZ, Gülhun GÜRBÜZ, Metin ALBÜKREK, Gülşen KÜÇÜKALİ

Özet

Kocaeli Üniversitesinden Doç. Dr. Şengül Aydıngün başkanlığında İstanbul Tarih Öncesi Araştırmaları (İTA) projesi kapsamında, İstanbulun Avrupa yakasında 2007 yılından itibaren başlatılan arkeolojik araştırmalarda, Çatalca İlçesinde yapılan yüzey taramalarında İnceğiz Köyü yakınlarında Karasu Deresinin oluşturduğu vadi sisteminin üst kısmında, Maltepe adı verilen kireçtaşı kökenli jeolojik dokunun tepesinde iki adet, insan eliyle açılmış kuyu ve sarnıç sistemi belirlenmiştir. Söz konusu yeraltı yapılarında 2011, 2012 ve 2013 yıllarında incelemeler yapılarak çalışmalar tamamlanmıştır. Yeraltı yapıları mimari özelliklerine ve içlerinde bulunan malzemelere göre tarihlendirilerek tanımlan- mıştır. Bu makalede, İstanbulun Çatalca İlçesi İnceğiz Vadi Sisteminin Maltepe bölgesinde ilk kez belirlenen bu yapılar, hem speleologlar hem de arkeologların ortak çalışması olarak bilim dünyasına sunulmaktadır. İncelenen yeraltı yapıları bilim heyetimizce Trak Kült Kuyusu ve İki Odalı Bizans Sarnıcı olarak tanımlanmıştır. Trak Kült kuyusu olarak adlandırılan mekanın MÖ 3000li yıllardan başlayarak MÖ 1. yüzyıla kadar kullanıldığı belirlenmiştir. İki odalı sarnıcın ise MS 3. yüzyıldan MS 12. yüzyıla kadar kullanıldığı sanılmaktadır. Anahtar Sözcükler: İstanbul, Çatalca, İnceğiz, Maltepe, Sarnıç, Trakya, Kült.

Abstract

Archaeological fieldwork has been undertaken in the western peripheries of Istanbul province since 2007 under the directorship of Assoc. Prof. Şengül Aydıngün of Kocaeli University, as part of the Istanbul Prehistoric Research Project (ITA). In field surveys carried out in Çatalca district, two man- made underground structures were located at the top of Maltepe, a plateau of limestone origin, situated in the upper fringes of the valley system created by the Karasu Stream. The structures in question were investigated in 2011, 2012 and 2013; and identified as a cultic pit and a cistern system. They are characterized and dated based on their architectural features and material found in them; and presented in this paper to the scientific community as a cooperate study of speleologists and archaeologists. The pit and the cistern are named by our scientific committee as the Thracian Cultic Pit and Two Chamber Byzantine Cistern respectively. The former was determined to have been used from the third millennium to the first century B.C., while the latter is thought to have been used from the thirteenth to the twelfth century A.D.