Stratonikeia 2015 Yılı Çalışmaları: Yerleşim ve Kentleşme

Özet

Muğla İli, Yatağan İlçesi, Eskihisar Mahallesi’nde bulunan Stratonikeia antik kenti, Kadıkulesi Tepesi’nin kuzey yamacı ve devamındaki düzlüğe kurulmuştur. Bu topoğrafik yapıya bağlı olarak burada yamaç ve düz alan yerleşimi birlikte görülmektedir. Burada ele geçen buluntular MÖ 3. bine kadar inmekle birlikte, bugüne kadar yapılan çalışmalara göre yerleşimle ilgili mimari veriler, Arkaik Döneme tarihlenen Kadıkulesi Tepesi üzerindeki sur duvarlarıdır. MÖ 4. yüzyılda eski sur duvarları tamir edilip, devamında düzlük alana yeni sur duvarı inşa edilerek yerleşim alanı genişletilmiş ve kentte daha geniş bir alan güvenli hale getirilmiştir. Bu yeni ve merkezi bir yerleşim oluşturma döneminde, burada düzenli bir kent planlamasının yapılmış olduğu anlaşılmaktadır. Hellenistik ve Roma İmparatorluk Dönemi’nde, Sur Duvarı’na bağlı olarak Klasik Dönemdeki yerleşim alanı ve kent merkezi aynı şeklide devam etmiş ve bu dönemlerde pek çok yeni yapılar inşa edilmiştir. Doğu Roma Dönemi yerleşimi MS 12. yüzyılın sonları-na kadar devam etmiştir. Selçuk Hamam ve Şaban Ağa Cami gibi yapılara göre Beylikler Dönemi’nde yerleşim merkezinin, kentin kuzeybatısına kaydığı anlaşılmaktadır. Osmanlı ve Cumhuriyet Dönemi’nde Beylikler Dönemi’ndeki yerleşim alanı genişlemiş, dini ve sivil daha anıtsal yapılar inşa edilmiştir. Bu genişleme sürecinde yerleşimin bir bölümü Sur Duvarı’nın kuzey ve batı bölümü dış kısmına da taşmış-tır. Bugün ise, sadece Klasik Dönem Sur Duvarı içindeki alanda, yerleşim bulunmaktadır. Tüm bunların da açık bir şekilde gösterdiği gibi, burada antikçağdan günümüze yerleşim dokusu ve kentleşmeye dair kalıntılar bulunmaktadır.

Abstract

The ancient city of Stratonikeia is located in the Eskihisar neighbourhood of Yatağan district of Muğla province; the ruins cover the northern slopes of Kadıkulesi Hill and the flat area at its foot. Thus, based on the topography the settlement exhibits the slope and level land settlement types together. Although the finds uncovered go back to the third millennium BC the earliest architectural evidence for a settlement are the fortification walls on the Kadıkulesi Hill dating to the Archaic period. In the fourth century BC the city walls were restored and new walls were built in the flat area expanding the fortified area of settlement. In this new phase a planned urban design was implemented. During the Hellenistic and Roman Imperial periods the fortified settlement area of the Classical period con-tinued with many new buildings erected. The East Roman settlement continued into the late twelfth century. As inferred from the Seljuk Hammam and Şaban Agha Mosque the settlement moved to the northwest of the ancient site during the Emirates period. In the Ottoman and Turkish Republic periods the settlement area of the Emirates period expanded and more monumental structures of religious and civic function were built. In this period of expansion, the settlement overflowed into the northern and western areas outside the city walls. Today the settlement spreads only within the fortified area of the Classical period. As inferred, settlement fabric and evidence for urbanisation have existed at the site since Antiquity.