1453 Sonrasında Gelişim Gösteren İkonografik Üslup Önermelerine Ayvalık Taksiyarhis Kilisesi’nden Tartışmalı Örnekler

CONTROVERSIAL EXAMPLES FROM THE AYVALIK TAKSIYARHIS CHURCH ABOUT THE ICONOGRAPHICAL STYLE SUGGESTIONS DEVELOPED AFTER 1453

Özet

İkonografinin temel sorunlarından biri olan, sanatçının, bir esere metinsel dayanağı olmayan eklemeler yapması, Hıristiyan ikonografisinde sıkça rastlanılan bir özelliktir. Bu sebeple, ikonografik çözümleme-nin hem apokrif hem kanonik metinler incelenerek yapılması gerekmektedir. Ancak, bu tespitlerin her zaman sağlıklı bir şekilde yapılamaması veya titiz bir araştırma süreci gerektirmesi, ne kanonik ne de apokrif olarak tespit edilemeyen bazı özelliklerin tartışmalı olarak kaldığı, çözülemediği görülmektedir. Rönesans ile beraber kendini göstermeye başlayan sanatçıların daha özgün üsluplara başvurması ise 1453 sonrası İstanbul’u terk edip başta Girit olmak üzere, çeşitli Ege adalarına göç eden Rumların sür-dürdüğü ikona üretiminde de kendini göstermektedir. Makale kapsamında incelenen bu süreç, 1453 sonrasında yaşanan gelişmelerle Hıristiyan ikonografisinde görülen gelişmeleri ve değişimleri 1844 tarihli Ayvalık Taksiyarhis Kilisesi üzerinden aktarmaya çalışmaktadır. Ayvalık’ın özgün resim prog-ramıyla günümüze ulaşabilmiş tek kilisesi olan bu yapı, içerdiği resimler ile ikonografide yaşanan bu değişimi vurgulamaktadır. Ancak kilisenin yoğun resim programının tek bir makale ile sınırlandırılması mümkün olmadığından incelenen örnekler kişisel tercih doğrultusunda seçilmiştir.

Abstract

One of the main problems of iconography, the fact that the artist does articulations without a textual support to a composition is a common feature in Christian iconography. For this reason, it is necessary to make iconographic analysis by examining both apocryphal and canonical texts. However, the fact that these determinations can not always be done in a healthy way or requires a rigorous research process requires that some features can not be detected as canonical or apocryphal, are interpreted to be controversial. The individuality of artists, which started to show itself with the Renaissance, also manifests itself in the icon production of the Greeks who migrated to various Aegean islands, especially Crete, after leaving Istanbul in 1453. This process, which is examined within the scope of the article, tries to convey the developments and changes seen in Christian iconography after 1453 on Ayvalik Taksiyarhis Church dated 1844. This structure, which is the only church that reached Ayvalik with its original paintings, emphasizes this change in the iconography. However, since it is not possible to limit the intensive picture program of the church to a single article, the examples that were examined were chosen according to personal preference.