Urartu’da Libasyon Üzerine Bazı Düşünceler

Özet

Urartu Dönemi’ne ait arkeolojik kalıntılar, yazılı veriler ve tasvirli eserler (kemerler ve mühür baskıları), libasyon ritüelleri hakkında bilgi içermektedir. Nitekim yazılı verilerinden Urartuların hasat zamanı (bağbozumu), tahta çıkış törenleri, sefere çıkma ve askerî zaferler sonrasında tanrı ve tanrıçalara hay-van kurbanı ile ziyafet temalı bir dizi tören gerçekleştirdikleri de bilinmektedir. Bu yönüyle Urartuların dinî yaşamında birçok tapınımla birlikte libasyonun da önemli bir yerinin olduğu düşünülebilir. Tasvirli eserlerde işlenmiş libasyon ritüellerinin erkek ve kadınlar tarafından yapıldığı görülmektedir. Bunlar libasyondan sorumlu din görevlileri olmalıdır. Libasyon ritüellerinde kullanılan başlıca kaplar küpler, kazanlar ve testilerdir. Bu kaplar kendi içinde malzeme, üslup ve yapım tekniği olarak farklılıklar göstermektedir. Kaplardaki bu durum libasyon ritüelinin yapılma amacının çeşitliliğini bağlanabilir. Ayrıca bazı tasvirlerde libasyon töreni müzik eşliğinde de yapılmıştır. Arkeolojik verilerden Urartuların libasyon ritüelini, hayat ağacı, steller ve hayat ağacı, ölü gömme gelenekleri ile tarımsal etkinliklerde düzenledikleri anlaşılmaktadır. Şimdilik elde her ne kadar bu konuyla ilgili arkeolojik veri bulunmasa da Urartuların olasılıkla çağdaşı Yeni Assur’da olduğu gibi libasyonu av etkinlikleri, askerî zaferler ve inşa etkinlikleri için de düzenlemiş oldukları söylenebilir.

Abstract

Archaeological remains, written data and depicted pieces (belts and seal impressions) dated to the Urartian period provide information about libations rituals. Hence, it is also known by written data that the Urartians carry out animal sacrifice for gods and goddesses and a series of feast-themed ceremonies during harvest season (vintage season), ceremonies of accessions to the throne, going to campaign and after military conquests. It can be thought from this aspect that also the libation has an important role together with many worshippings in religious life of the Urartians. It is seen that the libation rituals described on depicted pieces were performed by men and women. These should be religious officials who were responsible from the libation. Main vessels used in libation rituals are jars, cauldrons and pots. These vessels differ from each other as material, style and mak-ing technique. This situation about the vessels can be associated with variety of purpose of libation ritual. Additionally, libation ritual has been performed also in company with music in some depic-tions. It is understood by archaeological data that the Urartians organized with life of tree and stelas and life of tree and in burial customs and agricultural activities. But although there is no available archaeological data about this issue yet, it can be said that the Urartians probably organized the libation after hunting activities, during martial conquests and building activities as in Neo-Assyria, contemporary of Urartu.