Dergiler / Arkeoloji ve Sanat / 2018 / Cilt: 158 - Sayı: 158
Tirilye (Zeytinbağı), Ioannes Theologos (Aya Yani) Pelekete Manastırı Kilisesi
- Dergi
- Arkeoloji ve Sanat
- Sayfa
- 77–98
- DOI
- —
Özet
Bithynia Bölgesi’nde, Opsikion Thema'sında yer alan Hagios Ioannes Theologos Pelekete Manastırı (Aya Yani) Kilisesi, Bursa’nın (Prusa) Mudanya (Apameia) İlçesi’ne bağlı Tirilye’nin (Trigleia) yaklaşık 5 km batısında, İmralı (Kalonymos) Adası’nın karşısında, özel mülk arazisi sınırları içinde bulunmaktadır. Araştırmacılar tarafından 8. yüzyıla tarihlendirilen Pelekete Manastırı Kilisesi’nin mimarisi ve manastırın çevresindeki yapı kalıntıları çalışmamızın konusunu oluşturmaktadır. Yapının önemi, İkonoklasmos Dönemi’nde oynamış olduğu büyük rolle birlikte bölgedeki kapalı Yunan haçı planlı kiliselerin erken örneklerinden biri olarak sayılmasıdır. Kilise birçok onarım geçirerek günümüze ulaşmışsa da bugün harap durumdadır. Çalışmamızın temel amacı, bir Bizans Dönemi yapısının mimari açıdan tanıtılması, belgelenmesi ve benzer plan özelliği gösteren diğer yapılarla karşılaştırarak yapının Bizans mimarisi içindeki yeri ve önemini saptamaktır. Kilisede saptanabilen sorunlar ortaya koyularak yapıdaki mimari öğeler yardımıyla bu sorunlara çözüm önerileri getirilmiştir. Yapıyla ilgili günümüze dek ayrıntılı bir çalışma yapılmamış ve yeterince araştırılmamıştır. Kilisenin daha önceden rölöve ve restitüsyon çalış-maları yapılmadığından yapının planı, kesitleri, cepheleri, keşiş mağarasının kesit ve çizimleri yapılmış, günümüzdeki durumu fotoğraflarla belgelenmiştir.
Abstract
The Church of Hagios Ioannes Theologos Pelekete Monastery (Aya Yani) in the Opsikion Thema in the Bithynia Region, is located approximately 5 km west from Tirilye (Trigleia), connected to the dis-trict Mudanya (Apameia) of the province Bursa (Prousa), opposite from the İmralı (Kalonymos) Island and lies within private property land boundaries. The architecture and building remains around the Pelekete Monastery Church, which has been dated by researched to the 8th century, constitutes the subject of our work. Together with the big role, the monastery played during the Iconoclasm period, it is also one of the earliest examples of the closed Greek cross church in the region. The church has reached the present time through many repairs and lies in ruins today. The main purpose of our study is to introduce and document the structure of the Byzantine period in an architectural way, compare it to other similar structures and determine the importance of the structure within the Byzantine architecture. Problems that can be detected in the church are revealed and solutions for these problems are proposed with the help of architectural items in the building. No detailed study on the structure has been carried out until today and it hasn’t been sufficiently investigated. Since construction and restitution studies have not been carried out previously, sections and drawings of the plans, sections, facades and the monk’s cave have been, the present situation was documented with photographs.