Sāsāniler Dönemi İran’da Kaya Kabartmaları

Özet

Önasya tarihinin en önemli devletlerinden biri olan Sāsānilerden günümüze 35 kadar kaya kabart-ması ulaşmıştır. Kaya kabartmalarının büyük çoğunluğu İran’ın Fars (Persis) eyaletinde modern Şiraz çevresinde yer almaktadır. Sāsāni kaya kabartmaları kökenleri Assurlara kadar götürülebilecek olan, ancak daha çok Akhaimenid ve Parth kaya kabartmalarıyla ilişkilendirilen bir geleneğin devamı olarak görülmektedir. Ancak gerek üslup gerekse işlenen konuların içeriği açısından Sāsāni kaya kabart-maları Akhaimenid ve Parth Dönemi kaya kabartmalarından tamamen farklı ve özgün niteliklere de sahiptir. Bazıları önemli tarihsel olayları betimleyen kabartmalar, yalnızca sanatsal açıdan dikkate değer olmakla kalmamakta, İran tarihindeki iktidar değişimleri ya da Romalılarla yapılan savaşlar hakkında da önemli bir görsel manzara sunan tarihsel belge niteliği taşımaktadır.

Abstract

From the Sāsānīds empire which one of the most important states in the history of Ancient Near Eastern, reached to modern times about 35 rock-reliefs. Most of the rock reliefs are located around the modern Shiraz in the Persian province of Iran. The Sāsānī rock reliefs, whose origins can be taken back to the Assyrians; but more often it is seen as a continuation of a tradition associated with the rock-reliefs of Achamenid and Parth. However, in terms of the style and content of the subjects, the Sāsānī rock reliefs have completely different and unique qualities from the Akhamenid and Parthian rock reliefs. Some of the reliefs depicting important historical events are not only remarkable from an artistic point of view; It is a historical document that provides an important visual picture of Iran’s ruling changes or wars with the Romans.