Yaşam ve Ölüm:Acemhöyük-ArıbaşMezarlığı’ndan GündelikYaşama İlişkin Veriler

Özet

Acemhöyük, boyutları itibariyle Anadolu’nun en büyük höyüklerinden biridir. Höyük’te 1962 yılından itibaren yürütülen kazılar, yerleşimin M.Ö. 2. Bin yılın ilk çeyreğinde Anadolu’nun en önemli siyasi ve ticari merkezlerinden biri olduğuna dair güçlü kanıtlar sunmuştur. Bu kazılarda, yerleşimin sakinlerinin ölü gömme gelenekleri konusunda çok az sayıda veri elde edilmiştir. Bunun yanında, Acemhöyük’ün 500 m güneydoğusunda bulunan ve 1993 yılında bir tesadüf sonucu keşfedilen Arıbaş Mezarlığı’nda, Acemhöyük’ün Asur Ticaret Kolonileri Çağı ve sonrasına ait ölü gömme gelenekleri hakkında önemli sonuçlara ulaşılmıştır. Arıbaş Mezarlığı’nda gerçekleştirilen kazılarda toplam 167 mezar açığa çıkarılmıştır. Üç evreli olduğu tespit edilen mezarlıkta, yakarak gömme/kremasyon ve ceset gömme/inhumasyon olmak üzere iki tip gömme biçimi vardır. Mezar tipleri ise, inhumasyon gelenekte basit toprak ve küp mezar; kremasyon gelenekte ise yine basit toprak ve kap/urne şeklinde farklılık gösterirken, genel olarak mezarlara bırakılan eşyaların çok fazla değişiklik göstermediği gözlenmiştir. Mezarlık alanı içinde tespit edilen bazı ocak yerleri ise ölü yemeği ile ilişkili uygulamaları akla getirmiştir.Mezarlık buluntularının analojik değerlendirmesi, Arıbaş Mezarlığı’nın, Asur Ticaret Kolonileri Çağı ile Eski Hitit Çağı aralığında kullanıldığını göstermiştir. Mezar eşyaları içindeki bazı objeler ise mezar sahiplerinin gündelik yaşamları, yaş, cinsiyet durumları, inanç ve meslekleri gibi konularda ipuçları sunmaktadır.

Abstract

Acemhöyük is one of the largest mounds of Anatolia by its size. The excavations carried out inAcemhöyük as of 1962 have provided strong evidence indicating that the site was one of the mostimportant political and commercial centers of Anatolia during the first quarter of the 2nd MillenniumBC. Excavations, had not revealed much on the burial customs of the period, in this respect, a cem etery recovered some 500 m to the southeast of Acemhöyük at Arıbaş in 1993, had revealed sig nificant results on the burial customs of Acemhöyük during the time of the Assyrian Trade ColoniesAge and also on the occupational phases to follow. A total of 167 graves were found during the excavations at Arıbaş Cemetery evidently to be featuredin three distinct phases of its use. Two main types of burials have been noted, cremation and inhu mation. While the types of graves differed as simple inhumations and pithos burials, cremated oneswere either in simple pits or as urn burials. Distribution and selecton of grave goods was more or lesshomogenuous through the burials. Some oven-like fire places areas detected within the cemeteryarea suggested the practices related to funeral eatings.When evaluated analogically, the cemetery findings indicated that Arıbaş Cemetery was used betweenthe Assyrian Trade Colonies Age and the Old Hittite Period. Some objects among the grave goods pro vide informations concerning the daily life, age and gender, beliefs and professions of grave owners.