Manisa Müzesi'nden Hellenistik Dönem’e Ait Bir Mezar Steli

Özet

Bu makale, Manisa Müzesi’nde korunmakta olan üçgen alınlıklı, figürlü bir mezar stelini ele almaktadır. Tipolojik, ikonografik ve stilistik özellikleri bakımından yapılan karşılaştırmalı incelemeye göre söz konusu mezar stelinin en yakın benzerlerinin Hellenistik Dönem’de, özellikle MÖ 2. yüzyılda Lydia Bölgesi ve yakın çevresinde yoğun olarak üretildiği anlaşılmaktadır. Benzer ikonografideki mezar stelleri aynı dönemde komşu Ionia Bölgesi’nde de yoğun olarak üretilmiştir. İzmir yöresi, bu bölgedeki üretim merkezlerinin en bilineni olarak kabul edilir. Bununla birlikte Lydia ile Ionia mezar stelleri arasında tipolojik ve ikonografik ayrıntılarda belirgin bölgesel farklılıklar vardır. İncelediğimiz mezar steli, ana hatlarıyla bilinen bir tipoloji ve ikonografiyle ele alınmışsa da üzerindeki betimler ve bunların kombinasyonu bazı yeni bulgulara işaret eder. Benzer figürler ve giysi-kıvrım stillerinin uygulandığı örneklere bakıldığında, söz konusu mezar stelinin MÖ 2. yüzyılın üçüncü çeyreği sonlarından olabileceği sonucuna varılmaktadır. Figür tiplerinin yanı sıra ikonografik tercihler ve kompozisyon düzenlemesi de anılan dönemde Hermos Vadisi civarında faaliyet göstermiş olması olası bir mezar steli atölyesine işaret eder. Bu atölyenin konumu olasılıkla Sardes kenti ile Spylos Dağı arasında kalan bölgede bir yerde olmalıdır.

Abstract

This article deals with a figured grave stele with triangular pediment, which is preserved in the Manisa Museum. According to the comperative analysis in terms of its typological, iconographic and stylistic features, it is understood that the most similar grave stelai were produced intensively around the Lydian region and its close vicinity during the Hellenistic Period, especially in the 2nd century BC. In the same period, grave stelai with similar iconography were densely produced also in the neighbouring Ionian region. İzmir territory is regarded as the best known of the production centers in this region. However, there are distinct regional differences in typological and iconographic details between Lydian and Ionian grave stelai. Although the grave stele we study on is outlined with a known typology and iconography, the depictions on it and their combination point to some new findings. Looking at the samples on which similar figüre types and dress-fold styles practiced, it is concluded that the grave stele may be from the late third quarter of the 2nd century BC. In addition to the figure types, iconographic preferences and composition arrangement indicates a grave stele workshop that may have operated around the Hermos Valley in the mentioned period. The location of this workshop must be probably somewhere in the region between the city of Sardes and Spylos Mountain.