TÜRK KÜLTÜRÜNDE BİR KORKU KÜLTÜ OLARAK SİVAS’TA ALKARISI VE ALBASMASI İNANIŞI

Özet

Geçmişten günümüze tüm Türk dünyasında, doğumla ilgili inanışlar çerçevesindekarşımıza çıkan Alkarısı ve Albasması inanışı bugün de etkisini kaybetmeden, yaygınbir biçimde varlığını sürdürmektedir ve çeşitli şifai uygulamalara, anlatılara konuolmaktadır. Alkarısı lohusaya ve bebeğine, özellikle doğumdan sonraki ilk kırk güniçinde zarar vereceği düşünülen dişi bir ruh tasarımıdır. Albasması ise, bu dişiruhun lohusaya ve bebeğine musallat olmasıyla ortaya çıktığına inanılan birrahatsızlık olarak görülmektedir ki, modern tıp bu rahatsızlığı lohusalık hummasıolarak adlandırmaktadır. Bu çalışmada, Sivas’ta Alkarısı ve Albasması inanışıçerçevesinde gelişen uygulamaların ve anlatıların çeşitli görünümleri üzerine birinceleme ve değerlendirme yapılması amaçlanmıştır. Sivas iline ait halkbilimselveriler, 2014-2017 yılları arasında çoğunluğunu kadınların oluşturduğu 114 kişi ileyapılan görüşmelere dayanmaktadır. Elde edilen alan verileri göstermektedir ki,Alkarısı ve Albasması ile ilgili inanışlar günümüz Sivas’ında varlığını yaygın birbiçimde devam ettirmekte; inanışla ilgili uygulamalara çokça rağbet edilmekte vekonuyla ilgili anlatılar (memoratlar, efsaneler, vb.) inanılırlığını hâlâ korumaktadır.Bu çerçevede denilebilir ki, doğumla ilişkili olmak üzere tüm görünümleriyle birlikteAlkarısı ve Albasması inanışı, Türk kültürüne has bir korku kültü olarak 21. yüzyıldakültürümüzdeki varlığını sürdürmektedir.

Abstract

Belief of Alkarisi and Albasmasi, which have been confronted with the beliefs about birth in the whole Turkish world in the past, are continuing their existence in a widespread way today, and they are subject to various healing practices and topics. Alkarisi is a female spirit design that is thought to harm the child and mother, especially within the first forty days after birth; and Albasmasi is seen as a disturbance believed to have come into being due to the puerperium and baby infestation, and modern medicine calls this disturbance the puerperium fever. In this study, it was aimed to carry out an examination and evaluation on the various aspects of the practices and narratives developed on the Alkarisi and Albasmasi belief in Sivas. The folkloric data of the province of Sivas is based on a field research with 114 people, the majority being women, between the years 2014-2017. The obtained research data shows us that the beliefs on the Alkarisi and Albasmasi continue to exist widely in present-day Sivas; belief-related practices are very popular and narratives about the subject (memorates, legends, etc.) maintain its reliability. It can be said in this context, that the belief of Alkarisi and Albasmasi, along with its all appearances, as related with birth is continuing its existence in our culture in the 21st century and confronts as a fear cult specific to Turkish culture.