Aile tipi sütçü inek işletmelerinde kontrollu tohumlama ile fertilitenin yükselmesine ilişkin girişimler

Effectiveness of controlled breeding on fertility in family size dairy cow herds

Özet

Bu çalışmada, Çanakkale yöresindeki 1-4 başlık aile tipi sütçü inek işletmelerinde hormon kontrollü tohumlamanın etkinliği araştırıldı. Materyal olarak seçilen toplam 60 baş sağlıklı inek 2-9 yaşlar arasında olup, 58'i Holstein ve 2'si isviçre esmeri ırkındandı. Postpartum 45-60. günler arasında bulunan ineklerde, uygulamalara başlamadan önce, genel beden kondisyonu (BKS) de-ğerlendirildi. Materyal olarak seçilen hayvanlar rastgele örnekleme yöntemi ile, herbiri 20 inek içeren 3 gruba ayrıldı. Birinci gruba, 0. günde GnRH ve 7. günde $PGF_{2alpha}$ enjektş eclildi. Dokuzuncu günde ikinci GnRH enjeksiyonunu takiben, 24 saat sonra sun'i tohumlama uygulandı, ikinci gruba 0. günde ilk, 11. günde ikinci $PGF_{2alpha}$ enjeksiyonu ve izleyen 80. saatte tohumlama yapıldı. Kontrol olarak değerlendirilen üçüncü gruptaki ineklere, östrusların belirlenmesi konusunda günde üç defa 30'ar'dakika süre ile gözlem yapılması şeklinde bir öneride bulunularak, bu çerçevede sun'i tohumlama yapıldı. Hormon uygulama gruplarında ilk enjeksiyon (0. gün) ve tohumlamadan sonraki 21. günde süt örnekleri alındı. Kontrol grubunda ise sadece 21. günde örnekleme yapıldı. Total sût ör-neklerindeki progesteron hormonu düzeyleri mikrotitrasyon plak enzimimmunassay tekniği kullanılarak belirlendi. Tohumlamaları takip eden 21. günde östrus göstermeyen ve süt progesteron düzeyi 5 ng/ml'nin üzerinde bulunan inekler gebe olarak kabul edildi. Östrusları yineleyen hayvanlar yeniden tohumlandı. Bu şekilde tüm gruplardaki inekler 3 tohumlama boyunca izlendi. Östrus göstermeyen ineklerde ise, 45-60. günlerde yapılan rektal muayeneler ile kesin gebelikle ilgili bulgular araştırılarak tanılar doğrulandı. Ovsynch yöntemi ile senkronize edilen birinci grupta ilk tohumlamada gebelik oranı %25, üç tohumlama sonrasında %50; çift $PGF_{2alpha}$ enjeksiyonu sonrası tohumlanan ikinci grupta ilk tohumlamada gebelik oranı %45, üç tohumlama sonrasında %70 olarak belirlendi. Kontrol grubu için ise aynı değerler, sırasıyla %50 ve %75 olarak hesaplandı. Çalışma gruplarında gebelik başına tohumlama sayıları sırasıyla, 1.70, 1.35 ve 1.33 olarak saptandı. Doğum-yeniden gebe kalma ile ilk tohumlama-gebe kalma süreleri ise yine sırasıyla, 78,60±6,44 ve 17,70±6,66 gün; 77,78±4,02 ve 10,00±3,75 gün; 62,20±3,42 ve 8,06±3,07 gün olarak belirlendi. Tohumlamalar sı-rasında ineklerin beden kondisyon skoru, ikinci grup dışındaki tüm ineklerde, göz önünde tutulan bütün fertilité parametrelerinde rol oynadı. Ovsynch yönteminde ilk GnRH enjeksiyonu sırasında ineklerin luteal dönemde bulunmasının izleyen tohumlamalardaki ge belik oranını etkilemediği belirlendi. Sonuç olarak, küçük ölçekli aile tipi sütçü inek işletrnelerinde yürütülen bu çalışmanın bulguları; hormon kontrollü tohumlamalara kıyasla, iyi bir östrus gözlemi sonrasında tohumlanan ineklerde ilk ve üç tohumlama sonrasında gebelik oranlarının daha yüksek ve buna paralel olarak doğum-gebe kalma aralığının daha kısa olduğunu göstermektedir.

Abstract

The aim of this study was to asses the efficiency of timed-artificial inseminations based on estrus and ovulation synchronization in family-size dairy herds. A total of 60 dairy cows (58 Holstein Fresian and 2 Brown Swiss) between 2-9 years of age, normally laboured, completed involution process and exhibited the signs of estrus through the 45th day after parturition, miss ha-ving an abnormal vulvar discharge and actually on the 45 to 60 days postpartum were assigned as the material. All cows were scored of the basis of 5-scaled body condition score (BCS) test. Cows were divided into 3 study groups (n=20) randomly. Animals in group 1 were administered GnRH on day 0, $PGF_{2alpha}$ on day 7, a second GnRH on a 9 day and artificially inseminated 24 hours after the last GnRH treatment, where as the cows received two $PGF_{2alpha}$ injections (on day 0 and 11) and inseminated at 80th after the last injection in group 2. All controls (group 3) were detected for the estrus signs three times a day for 30 minutes and cows showing the estrus signs were artificially inseminated. Milk samples were collected on the first injection day (group 1, 2 and 3) for the progesterone analysis with the microtitration plaque enzymeimmunoassay tecnique. The cows not showing estrus signs 21 days after insemination and having a milk progesterone level above 5 ng/ml were assigned as pregnant, pregnancy diagnosis were performed on days 45-60 after insemination. First and all service conception rates in study groups were found as, 25 and 50% (group 1), 45 and 70% (group 2), 50 and 75% (group 3-control). The mean insemination numbers per pregnancy were 1. 70 (group 1), 1.35 (group 2) and 1.33 (group 3). Calving to conception and service to conception intervals were observed as 78,60±6,44 and 17,70+6,66 days (group 1), 77,78±4,02 and 10,00±3,75 days (group 2), 62,20±3,42 and 8,06±3,07 days (group 3-control), respectively. Body condition scores influced all reproductive parameters in all groups except group 2. In addition, the luteal status of the cows did not effect the sub-sequent conception rates in Ovsynch method (group 1). As a result, it was evident that the conception rates in the first and all inseminations with only estrus detection (group 3: control) were higher and calving to conception intervals were shorter when compared with the horrnon-administered groups (group 1 and 2) on the basis of family size dairy herds.