Gender approaches in development projects: lessons from Eastern Turkey

Kalkınma projelerinde toplumsal cinsiyet yaklaşımları: Doğu Anadolu Örneği

Özet

Bu makalenin amacı, Doğu Anadolu’da uygulanan bir bölgesel kalkınma programı kapsamındayürütülen hibe projelerinin toplumsal cinsiyet eşitsizlikleri başta olmak üzere çeşitli eşitsizliklerin ortadankaldırılmasına yardımcı mı olduğu yoksa bunların yeniden üretilmesine mi yol açtığını sorgulamaktır. Sosyal,kültürel ve politik yapıların sınırlayıcılıkları karşısında küçük ölçekli ve kısa zamanda tamamlanması gerekenprojelerin dönüştürücü niteliklerinin de sınırlı olduğu vurgulanan makalede, kalkınmada toplumsal cinsiyetyazınına dayanarak, araştırma kapsamına alınan projeler sosyal refah, güçlendirme ve eşitlikçilikyaklaşımlarına göre irdelenmiştir. Bulgular, kadınların emekleri, sosyal ilişkileri ve kimlikleri birlikte dikkatealındığında projelerin başarı şanslarının arttığına işaret etmektedir. Kadınların konumlarında yapısal birdönüşümü başlatabilmek için proje tasarımında toplumsal cinsiyet eşitliği, yoksulluğun ortadan kaldırılması,örgütlü eylem ve tam katılım konuları açıklıkla belirtilmiş olmalı, dikkatle uygulamaya geçirilmeli veizlenmelidir. Dolayısıyla, sosyal refah konularıyla desteklenmiş bir bütünleşik güçlendirme-eşitlik yaklaşımıgerekmektedir. Bu tür kritik konularda kapasite geliştirme çalışmaları sonuçların başarısını etkilemektedir.Süreç yönelimli kalkınma yaklaşımına karşıt olarak yalnızca sonuç yönelimli yaklaşımların benimsenmesidurumunda, finansörler ve uzmanlar da dahil olmak üzere tüm katılımcılar açısından projelerin bir öğrenmesüreci olduğu gerçeği ihmal edilmektedir.

Abstract

This article analyses a regional development program implemented in Eastern Turkey to explorewhether its grant scheme projects helped or hindered the transformation of gender inequalities. The articleemphasizes that capabilities of transformation within micro-projects are limited due to structural limitationscoming from society, culture and politics. Drawing on the gender and development literature, the projects areassessed by the social welfare, empowerment, and equality approaches. The findings indicate that the projectsuccess increases when the labour, relations, and identities of women are considered together. In order toinitiate a structural change in women’s position, the project designs should explicitly address issues, such asgender equality, poverty alleviation, organized action, and full participation. These issues should also bereflected on implementation and monitoring carefully. Therefore, an integrated empowerment-equalityapproach supported by social welfare issues is required. Capacity building on such critical issues enhanceseffectiveness. Merely result-oriented (versus process-oriented) approaches in development overlook the factthat a project is a learning process for all its participants, including its sponsors and experts.