Ceza Hukukunda Failin İrade Özgürlüğü Tartışmaları

Özet

Ceza hukukunda sorumluluğun temelini failin suçu işleme iradesi oluşturmaktadır. Bu irade nedeniyle fail kusurlu sayılmakta ve hukuk düzenince kınanmaktadır. Bu kınamanın sonucu olarak failin davranışı sebebiyle ceza yaptırımına hükmedilebilmektedir. Kuşkusuz fail hakkında fiili nedeniyle ceza yaptırımına hükmedilebilmesi için, failin fiil anında yaptığından başka türlü hareket edebilme yeteneğine sahip olması gerekmektedir. Hukuka uygun olan ile hukuka aykırı olan davranış arasındaki bu seçim imkânı, failin “irade özgürlüğü” ile anlatılmaya çalışılmaktadır. Ceza hukukunda “kusur” kavramı içinde yer alan, “başka türlü hareket edebilme”, “kınanma”, “hatalı irade oluşturma” gibi hususlar sadece ceza hukukunda değil, nörobilimler ve felsefe alanında da “irade özgürlüğü” konusu altında tartışılmaktadır. Bu denli öneme sahip irade özgürlüğü kavramının ceza hukuku açısından nasıl ele alındığı yakından incelenmesi gereken bir konudur. Söz konusu çalışma ceza hukukundaki klasik kusur ve sorumluluk anlayışının “irade özgürlüğü” tartışmalarından ne şekilde etkilendiğini açıklamaya çalışmaktadır.

Abstract

In criminal law, the basis of responsibility is the will of the perpetrator tocommit the crime. Because of this will, the perpetrator is considered to beculpable and is condemned by the legal order. As a result of thiscondemnation, the perpatrators behavior can be punished with a sanction. Ofcourse, in order to be punished the perpetrator must have the ability to actdifferently from what the perpetrator did. This opportunity to choose betweenlawful and unlawful behavior is tried to be explained with the perpetrators“free will”. Issues such as “ability to act differently”, “condemnation”, “havea wrong will” are being discussed not only in criminal law, but also inneuroscience and philosophy. It is claimed that as a result of the informationobtained especially in the field of neuroscience, the person does not actuallymake a decision about his or her behavior as a “free” agent. This studyattempts to explain how the classical understanding on “culpability” and“criminal responsibility” is influenced by the discussions of “free will” in thefield of philosophy.