HAKSIZ FİİLDEN DOĞAN TALEP HAKLARINA UYGULANACAK HUKUKUN TESPİTİNDE “FER’İ BAĞLANMA” YÖNTEMİ

Özet

Bir haksız fi ilin aynı tarafl ar arasında hâlihazırda mevcut bir başka hukukî ilişkiden doğan yükümlülüğü de ihlâl sonucunu doğurduğu hâllerde, fer’i bağlanma olarak adlandırılan bir yöntemden faydalanılarak, haksız fi il statüsünün söz konusu o diğer hukukî ilişkiyi idare eden hukuka bağlanması, böylelikle talep haklarının yarışması ve farklı vasıfl andırma ihtimalleri üzerinden gündeme gelebilecek birtakım sorunların engellenmesi mümkündür. Haksız fi illere uygulanacak hukukun tespitine ilişkin çağdaş düzenlemeler, fer’i bağlanma yöntemini genellikle örneklemeler üzerinden açık şekilde hükme bağlamaktadırlar. Yönteme kimi zaman bir kural formunda, kimi zaman ise daha sıkı irtibatlı hukuk istisnası kapsamında yer verildiği görülmektedir. Bu çalışma, fer’i bağlanma yönteminin amaçları, unsurları, çeşitli hukukî metinlerde nasıl bir üslup ile düzenlenmiş olduğu gibi hususlar hakkında genel bir bilgilendirme yapmak amacıyla kaleme alınmıştır. Bu kapsamda öncelikle, fer’i bağlanma kavramının tanımı ve üstlendiği fonksiyon üzerinde durulacaktır. Ardından, sırasıyla İsviçre, Avrupa Birliği ve Japon kanunlar ihtilâfı hukuklarında bu yöntemin nasıl düzenlendiği hususu incelenecek ve bu hukuklar açısından fer’i bağlanma yöntemine başvuru için gerekli unsurlar ortaya konacaktır. Uygulamada ne tür hukukî ilişkiler açısından bu yönteme başvurulduğu sorusunun örnekler eşliğinde ele alınmasını takiben, son olarak 5718 sayılı MÖHUK çerçevesinde fer’i bağlanma imkânının mevcudiyeti hakkındaki tespit ve önerilerimize yer verilerek çalışma tamamlanacaktır.

Abstract

In cases where an act of tort also amounts to the breach of another pre-existing legal relationship between the same parties, referral to the mechanism of accessory connection and connecting the relevant tortious relationship to the law applicable for that other relationship can be seen as a useful device. The primary goal of his method is to prevent particular problems that may arise in the domain of competition of claims and characterization with relation to the dispute in question. Modern confl icts rules on tort often include this method, either by embracing a special connecting factor or by way of exemplifying certain relationships under the exception rule, which enables the application of the law of a state which is more closely connected with the tort. This paper intends to shed light on the purpose, compulsory elements and certain variations of this method as seen in modern confl icts rules. With that in mind, after examining the relevant Swiss, EU and Japanese norms from certain aspects, and also providing some examples regarding the usage of this method, current framework of the Turkish Act on Private International and Procedural Law will be introduced. Finally, our conclusions about that framework alongside with our suggestions will be presented.