DEVLET BAŞKANININ HALK TARAFINDAN SEÇİMİYÖNTEMLERİ

Özet

Birleşmiş Milletler tarafından tanınan ülkelerin 108’inde devlet başkanı doğrudan halk tarafından seçilerek göreve gelmektedir. Parlamenter sistemlerdedahi devlet başkanı seçiminin halka bırakılması eğiliminin başladığını söylemekmümkündür. Hatta bu durum, hükümet sistemleri bağlamında kalıplaşmış tasnif veyargıların da yıkılmasını hızlandırmıştır.Devlet başkanlığı makamı Bosna istisna tutulursa tek bir kişiye tahsis edilenbir makam olduğu için uygulanan seçim sistemlerinin mantığı da oldukça yalındır:Mutlak veya basit çoğunluk ile en çok oyu alan aday ilk veya takip eden turda/turlardaseçilmektedir. “İlk başta bakıldığında” devlet başkanlığı seçiminde, milletvekili seçimsistemlerinde olduğu gibi seçim çevrelerinin büyüklüğü, seçim çevrelerinin coğrafisınırlarının belirlenmesi, ulusal veya seçim çevresi barajı, oyların hesaplanmasındakullanılan metotlar gibi karmaşık unsurlar bulunmamaktadır. Ancak “detaylarainildiğinde” devlet başkanının seçiminde uygulanan zikredilen yalın yönteme ilaveten,oldukça farklı ve karmaşık yol ve yöntemlerin var olabildiği görülmektedir. Bu çalışmada tüm Dünya ülkelerindeki veriler incelenerek halk tarafındandevlet başkanlarının hangi yöntemler ile seçildiği incelenmiş ve bir tasnif yapılmıştır.Uygulanan seçim sistemlerinin olumlu ve olumsuz yanları seçim sonuçları iledesteklenerek ortaya koyulmuştur.

Abstract

Heads of states come to power after being directly elected by public in 108states worldwide out of those recognised by the United Nations. It can be asserted thatparliamentary systems are getting more inclined to allow for public to directly votefor their heads of states. This disposition has accelerated elimination and dismissal of stereotyped classifications and presumptions in government systems. As the post of head of state refers to a position exclusively assigned to a singleperson (with exception of Bosnia), logic of applicable electoral systems seems quitesimple: the candidate with the highest number of votes by simple or absolute majorityis elected in the first or ensuing round/s. At first glance at election of heads of states,it seems that such complicated factors as size of electoral district, determination ofgeographical borders of electoral districts, election thresholds either at national levelor peculiar to electoral districts, methods of counting and calculating the votes, asobserved in electoral systems for deputies, do not play any role. Nevertheless, whena closer look is given at details, it is figured out that the above-mentioned simplemethod applicable to election of heads of states might also be accompanied by quitediverse and complicated methods and procedures. After having compiled and examined the relevant data about all the states inthe world, this study has analysed and classified the range of methods employed inelection of heads of states by public. Additionally, positive and negative aspects andrepercussions of these applicable electoral systems are presented in light of electionresults.