The Trajanic tondo from Roman Ankara: In Search of the Identity of a Roman Masterpiece

Roma Dönemi Ankara sına ait bir trajan dönemi tondosu: Bir Roma şaheserinin kimlik arayışı

Özet

1947 yılında Ankaranın Ulus bölgesindeki bir kazı sırasında, günümüzde Anadolu Medeniyetleri Müzesinde sergilenmekte olan,Roma Dönemine ait yaşlı bir adam figürünün betimlendiği muhteşem bir bronz tondo bulunmuştu. Tondo, Roma İmparatoruTrajanın portresi şeklinde tanımlanıyordu. Makalede, bu kimlik saptamasının yanlış olduğu, portrenin aslında MS 100 ile 130 yıllarıarasında yapılmış kişisel bir portre olduğu ve burada tasvir edilen kişinin Ancyra bölgesinde, dönemin seçkin bir vatandaşı olduğu ilerisürülmektedir. Hadrian Dönemine ait (MS 117-138) Performans Sanatçıları Birliğine ait bir hükmü içeren bir yazıt parçasında, sözkonusu birliğe yardımda bulunan hayırsever vatandaşlardan birinin, iki adet zırhlı ve ata binmiş şekilde tasvirlendiği altın yaldızlıportreler ile onurlandırıldığı belirtilmiştir ve Ankarada bulunan bronz tondonun da bu iki tablodan biri olduğu düşünülmektedir.Yazılı hükümde bahsedilen kişinin, yani tondoda betimlenen kişinin Ulpius Aelius Pompeianus isminde, Ancyra bölgesinde tanınanve hakkında oldukça fazla sayıda yazılı kaynak bulunan, kültürel alanlarda yardımseverliğiyle tanınan bir kişi olduğu ya da Hadriandöneminin önemli kişilerinden ismi bilinmeyen bir şahıs olduğu öne sürülmektedir.

Abstract

A magnifcent Roman bronze tondo, now in the Museum of Anatolian Civilizations, which displays an elderly male fgure, wasexcavated in the Ulus area of Ankara in 1947, and identifed as a portrait of the Roman emperor Trajan. This article rejects thisidentifcation and argues that this is a private portrait of a prominent citizen of Ancyra dating between c. AD 100 and 130. Afragmentary inscription which contains a decree of the Association of Performing Artists dating to the reign of Hadrian (AD 117-138)records that one of the benefactors of this association should be honoured with two gilded shield-mounted images, and it is arguedthat the Ankara bronze tondo was one of these images. The subject of the inscribed decree, and therefore the person portrayed by thetondo, was either a well-documented Ancyran cultural benefactor called Ulpius Aelius Pompeianus, or an anonymous contemporaryfgure of the Hadrianic period.