Cumhuriyet Ankarası'nın devraldığı edebî miras: Cumhuriyet dönemi'ne kadar Ankara'daki edebiyat hayatı ve edebiyat mahfilleri

The literary legacy inherited by Ankara of the Republican era: Literary life and milieux in Ankara until the Republic era

Özet

Ankara, Cumhuriyetin ilanını takip eden yıllarda Türk edebiyatına yön veren önemli edebî muhitlerden biri olmuştur. Ankaranınbu dönemde edebî muhit olmasında başkent seçilmesinin ve devletin bu şehirden yönetilmesinin önemli bir etkisi vardır. Bununlabirlikte Cumhuriyet öncesinde de Ankarada belirli bir edebî birikiminin varlığı dikkat çekmektedir. Şehirde, Selçuklu ve Osmanlıdönemlerinde kuvvetli bir tasavvuf ve divan edebiyatı geleneği var olmuştur. Ankaranın, tarih boyunca pek çok divan ve halkedebiyatı şairi yetiştirdiği görülür. Bu dönemlerde medrese, tekke, cami gibi edebiyat mahfillerine** ilave olarak bazı meyhaneler,hanlar, kahvehaneler, konaklar, bağ ve bahçeler de edebiyat mahfili özelliği gösterir. Özellikle 1919-1922 yılları arasında Mustafa Kemal Atatürkün şehri, Millî Mücadele merkezi yapmasına bağlı olarak Ankaradakiedebiyat hayatı canlılık kazanmıştır. Millî Mücadele Döneminden Cumhuriyetin ilanına kadar olan sürede Tâceddin Dergâhı, KuyuluKahve, Merkez Kıraathanesi, Hakimiyet-i Milliye ve Yenigün gazetelerinin idarehaneleri, Anadolu Lokantası, Teceddüt Lokantası,Abdullah Efendi Lokantası, Muallimler Birliği, Şehir Bahçesi, Daykonun Tütüncü Dükkânı ve Efe Haydarın Meyhanesi Ankaradakiedebiyat hayatını zenginleştiren önemli edebiyat mahfilleri olmuştur.

Abstract

Ankara became one of the most important circles of literary activities afer the establishment of the Republic of Turkey in 1923. In thisera, the most prevalent factor for this nourishment was that Ankara was chosen as the capital city and Turkey would be governed fromAnkara from then on. Besides this fact, before being the capital, Ankara had a rich background in terms of literature. Te city had astrong tradition of Divan and Sufi literature in the ruling periods of Seljuks and Ottomans. Many Divan poets and minstrels lived inAnkara throughout history. In those times, in addition to madrasahs, dervish lodges and mosques, there were taverns, inns, mansions,cofeehouses, vineyards and gardens that were used for gatherings where poems were recited and talks about literature took place. Before the establishment of the Republic, in the years between 1919 and 1922, Mustafa Kemal Atatürk proclaimed Ankara as theheadquarters of the national movements. Tis choice brought out a liveliness to Ankara in terms of literature. In this period until theRepublic, many places serving as dervish lodges, cofeehouses, restaurants, gardens, taverns, and shops, and newspaper editorials such asTâceddin Dergâhı (Taceddin s Lodge), Kuyulu Kahve (Cofee-shop), Merkez Kıraathanesi (Central cofee-shop), Hakimiyet-i Milliye andYenigün Newspaper Editorial Ofices, Anadolu Lokantası (Anadolu Restaurant), Teceddüt Lokantası (Teceddüt Restaurant), AbdullahEfendi Lokantası (Abdullah Efendi Restaurant), Muallimler Birliği (Teachers Union), Şehir Bahçesi (City Garden), Dayko nun TütüncüDükkânı (Dayko s Tobacco Shop) and Efe Haydar ın Meyhanesi (Efe Haydar s Tavern) were prominent gathering places that fourishedin the literary activities of Ankara.