Tarih Manzumelerine Göre Xıx. Yüzyılda Ankara

19th Century Ankara Through Historical Poems Görüş Yazıları n Opinion Papers

Özet

Şehir, anlamını şiirin yarattığı ruhta bulan mekândır. Kevin Lynchin tabiriyle şehir, sonsuz okunaklılık sunan bir imgeselliğe sahiptir.Bu sonsuz okunaklılık şiir üzerinden düşünüldüğünde, bir şehrin atmosferini edebi metinler üzerinden anlamaya çalışmanın, zamanınruhunu şiir-şehir-tarih bağlamında değerlendirmekten geçtiği söylenebilir. Çünkü şiir (genel olarak edebiyat), tıpkı hafıza sahibi birşehir gibi, varlığı ve kaydettiği hatıralarla hem geçmişe hem de geleceğe salınan önemli bir bellektir. Bu anlamda Divan şiiri ve buşiirin özgün örneklerinden biri olan tarih manzumeleri de belleğin süreç içerisindeki devamlılık ve dönüştürme zenginliğine vurguyapan unsurlardandır. Bu çalışmada, Ankara, şiir üzerinden değerlendirilecektir. XIX. yüzyıl Ankarası hakkında, dönemin edebimetinlerinden biri olan divanlardaki tarih manzumelerine yansıyan izleri değerlendirilmeye çalışılacaktır.XIX. yüzyılda yazılmış divanlar arasında, şu ana dek taranabilen yetmiş metnin üçünde, dört tarih manzumesinin Ankara hakkındaolduğu tespit edilmiştir. Bu manzumelerden iki tanesi Câzibe, bir tanesi Zîver Paşaya, bir tanesi de Mahmud Celaleddin Paşayaaittir. Bunlardan ilki, Ankara Mevlevihanesi üzerine; ikincisi, Ankarada yaptırılan bir kışla hakkında; üçüncüsü, Vecîhî PaşanınAnkara valiliğine dair; dördüncüsü, Belediye Dairesinin yapımı ile ilgilidir. Bunların yanı sıra, sadece başlığında Ankara ifadesi geçenMahmut Celaleddin Paşaya ait Hamidiye Caddesinin inşası hakkında bir manzumeye daha rastlanmıştır. Bu çalışma kapsamında,XIX. yüzyılın Ankarasına dair bu şiirlerden edinilen malzemeler yorumlanarak şehir tarihi araştırmalarına bir katkı sağlamakamaçlanmaktadır

Abstract

A city is a place whose meaning is found in the poetry created there. In Kevin Lynch s words, a city presents the imagination with anunlimited potential for readability . If we consider this unlimited readability through poetry, it can be said that attempts to find thezeitgeist of a city at a certain time through literary texts must evaluate the poetry, the city and the time. This is because poetry (or literaturein general), just like a city, has an important memory which oscillates through ideas of its past andfuture. In this sense, divan poetry andone particular example of it historical manzume poems are memories which richly illustrate the continuityand changewithina period. This work, on 19th century Ankara, aims to evaluate the traces reflected in historical manzume poems of the time they werewritten.Five historical manzume poems in three texts out of seventy 19th century divan collections scannedfor this work werefound to be aboutAnkara. Two of these manzumes are by Cazib, one by Ziver Pasha, and one by Mahmud Celaleddin Pasha. The first of these is onAnkara s dervish lodge; the second on a barracks being built in Ankara; the third on Vecihi Pasha s governorship of Ankara; thefourth onthe the Mayoral Residence. In addition to these, a manzume on the construction of Hamidiye Caddesi by Mahmud Celaleddin Pasha isdiscovered with in scope of the work. The aim of this work is to provide a contribution to city history through a commentary on elementsof 19th century poetry concerning Ankara